Shloka 28
Dāyavibhāga (Inheritance Apportionment) and Household Precedence — Dialogue of Yudhiṣṭhira and Bhīṣma
युधिछिर उवाच कन्यायां प्राप्तशुल्कायां ज्यायांश्वैदाव्रजेद् वर: । धर्मकामार्थसम्पन्नो वाच्यमत्रानृतं न वा
Yudhiṣṭhira uvāca: kanyāyāṃ prāptaśulkāyāṃ jyāyān vai dāvrājed varaḥ | dharmakāmārthasampanno vācyam atrānṛtaṃ na vā ||
युधिष्ठिर म्हणाला—पितामह! एखाद्या वराशी कन्येचा विवाह ठरवून शुल्क घेतले असेल आणि नंतर त्याहून श्रेष्ठ, धर्म-अर्थ-कामाने संपन्न असा अत्यंत योग्य वर मिळाला, तर या बाबतीत असत्य बोलावे काय, की नाही? म्हणजे आधीच्या वराला नकार देऊन कन्या न देणे योग्य आहे काय?
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
The verse frames a dharma-conflict: whether truthfulness and honoring an accepted marital agreement outweigh the practical advantage of choosing a later, superior match. It asks if falsehood or denial can ever be justified when prior commitment (sealed by accepting śulka) exists.
Yudhiṣṭhira, in dialogue with Bhīṣma (the grandsire), poses a legal-ethical question about marriage customs: after accepting a bride-price and thereby confirming a match, can the family retract the promise if a better-qualified suitor appears, and would such retraction require or constitute untruth?