Shloka 473
प्रजापति सार्वभौम॑ कीर्तयेद् वसुधाधिपम् । इनका नाम लेनेवाले मनुष्यके धर्म
bhīṣma uvāca | prajāpatiṃ sārvabhaumaṃ kīrtayed vasudhādhipam | tasya nāma-grahaṇāt puṃsāṃ dharma-artha-kāma-siddhir bhavati | venakumāraṃ nṛpaśreṣṭhaṃ pṛthuṃ kīrtayitavyaṃ yasya iyaṃ pṛthivī putrībhūtā prajāpatiś ca sārvabhauma-samrāṭ ca |
भीष्म म्हणाले—जो प्रजापतीही होते आणि सार्वभौम वसुधाधिपतीही, त्या सम्राटाचे कीर्तन व स्तुती करावी. त्यांचे नाव घेतल्याने मनुष्याला धर्म, अर्थ आणि काम—या तिन्हींची सिद्धी होते. म्हणून वेनपुत्र, नृपश्रेष्ठ पृथू यांचे गुणगान करावे—ज्यांच्यासाठी ही पृथ्वी कन्येसमान झाली आणि जे प्रजापती व सार्वभौम सम्राट होते.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma teaches that remembering and praising an exemplary, dharma-rooted sovereign—Prithu—brings integrated human flourishing: moral excellence (dharma), material stability (artha), and rightful enjoyment (kama). The verse links ethical kingship with spiritual merit through name-recitation and celebration of virtuous fame.
In Bhishma’s instruction to Yudhishthira within the Anushasana Parva, he recommends the kirtana (praise/recitation) of King Prithu, son of Vena, describing him as a universal emperor and Prajapati, and noting the mythic motif that Earth became as his daughter—signifying his protective, nurturing rule over the world.