Shloka 108
आचारप्रशंसा
Praise of Ācāra as the Basis of Longevity, Fame, and Prosperity
दिनमें कभी मैथुन न करे। कुमारी कन्या और कुलटाके साथ कभी समागम न करे। अपनी पत्नी भी जबतक ऋतुस्नाता न हो तबतक उसके साथ समागम न करे। इससे मनुष्यको बड़ी आयु प्राप्त होती है ।।
divā kadācid maithunaṁ na kuryāt | kumārī-kanyayā saha ca kulaṭayā saha ca kadācid api samāgamaṁ na kuryāt | svāṁ bhāryām api yāvat ṛtu-snātaṁ na bhavati tāvat tayā saha samāgamaṁ na kuryāt | etena manuṣyo dīrgham āyur avāpnoti || sve sve tīrthe samācamya kārye samupakalpite | triḥ pītvāpo dviḥ pramṛjya kṛta-śauco bhaven naraḥ ||
भीष्म म्हणाले—दिवसा कधीही मैथुन करू नये. कुमारी कन्या व कुलटा स्त्री हिच्याशी कधीही समागम करू नये. स्वतःच्या पत्नीशीही ती ऋतुस्नाता होईपर्यंत समागम करू नये. यामुळे मनुष्य दीर्घायुष्य प्राप्त करतो. तसेच कार्य उपस्थित झाल्यावर आपल्या-आपल्या तीर्थस्थानी आचमन करून तीनदा जल पिऊन दोनदा ओठ पुसावेत; असे केल्याने मनुष्य शुद्ध होतो.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma teaches disciplined sexual ethics—avoiding improper partners and times, and observing the wife’s post-menstrual ritual readiness—along with basic rules of ācamana for ritual cleanliness; such self-restraint and purity are said to support longevity and dharmic living.
In Anushasana Parva, Bhishma is instructing Yudhishthira on dharma and right conduct. Here he gives practical injunctions for householders: restraints regarding sexual conduct and a brief procedural rule for purification (ācamana) when undertaking a task.