Shloka 6
Vasiṣṭhasya śokaḥ, Vipāśā–Śatadrū-nāmākaraṇam, Kalmāṣapādasya bhaya-prasaṅgaḥ (Ādi Parva 167)
ब्राह्मणावसथं पुण्यमाससाद महीपति: । तत्र नास्नातक: वक्षिन्न चासीदव्रती द्विज:,जनमेजय! नृपश्रेष्ठ द्रुपद द्रोणाचार्यसे बदला लेनेके लिये यत्न करनेपर भी उनके प्रभाव, विनय, शिक्षा एवं चरित्रका चिन्तन करके क्षात्रबलके द्वारा उन्हें परास्त करनेका कोई उपाय न जान सके। वे कृष्णवर्णा यमुना तथा गंगा दोनोंके तटोंपर घूमते हुए ब्राह्मणोंकी एक पवित्र बस्तीमें जा पहुँचे। वहाँ उन महाभाग नरेशने एक भी ऐसा ब्राह्मण नहीं देखा, जिसने विधिपूर्वक ब्रह्मचर्यका पालन करके वेद-वेदांगकी शिक्षा न प्राप्त की हो
brāhmaṇāvasaṭhaṁ puṇyam āsasāda mahīpatiḥ | tatra nāsnātakaḥ vakṣiṁ na cāsīd avratī dvijaḥ, janamejaya |
राजा त्या ब्राह्मणांच्या पवित्र वस्तीला जाऊन पोहोचला. हे जनमेजया! तेथे त्याला असा एकही ब्राह्मण दिसला नाही जो स्नातक (वेदाध्ययन पूर्ण केलेला) नव्हता; तसेच व्रत-नियमांशिवाय राहणारा कोणताही द्विजही नव्हता. त्या ठिकाणची पावित्र्यशक्ती बळाने नव्हे, तर विद्या, संयम आणि धर्मनिष्ठ आचरणाने प्रकट होत होती।
ब्राह्मण उवाच
Educational Q&A
The verse highlights that true sanctity and social strength arise from disciplined learning and vow-observance: a community becomes 'puṇya' when its members uphold brahmacarya, Vedic study, and ethical restraint.
A king arrives at a sacred Brahmin settlement and observes that all the Brahmins there are properly trained (asnātaka) and none are lax in vows (avratī), emphasizing the exceptional purity and order of that community.