Shloka 48
Adhyaya 61 — ग्रह-नक्षत्र-स्थाननिर्णयः
Cosmic Abodes of Luminaries and the Shaiva Order of Time
Devanagari script
तमोवीर्यमयो राहुः प्रकृत्या कृष्णमण्डलः भरणीषु समुत्पन्नो ग्रहश्चन्द्रार्कमर्दनः
Transliteration
tamovīryamayo rāhuḥ prakṛtyā kṛṣṇamaṇḍalaḥ bharaṇīṣu samutpanno grahaścandrārkamardanaḥ
Translation
राहु तमसाच्या वीर्याने बनलेला; स्वभावतः तो कृष्णमंडल आहे. भरणी नक्षत्रात उत्पन्न होऊन तो चंद्र-सूर्यांना मर्दन करणारा ग्रह आहे.
Word by Word
तमस् (tamas)darkness, inertia, obscuring guṇa
तमस् (tamas):
वीर्य (vīrya)potency, energy
वीर्य (vīrya):
मय (maya)consisting of, made of
मय (maya):
राहुः (rāhuḥ)Rāhu, the eclipse-causing graha
राहुः (rāhuḥ):
प्रकृत्या (prakṛtyā)by nature, inherently
प्रकृत्या (prakṛtyā):
कृष्ण (kṛṣṇa)black, dark
कृष्ण (kṛṣṇa):
मण्डलः (maṇḍalaḥ)orb, disc, sphere
मण्डलः (maṇḍalaḥ):
भरणीषु (bharaṇīṣu)among the Bharaṇīs / in Bharaṇī (lunar mansion) contexts
भरणीषु (bharaṇīṣu):
समुत्पन्नः (samutpannaḥ)arisen, born
समुत्पन्नः (samutpannaḥ):
ग्रहः (grahaḥ)seizer, planet, one who grasps (causes affliction)
ग्रहः (grahaḥ):
चन्द्र (candra)Moon
चन्द्र (candra):
अर्क (arka)Sun
अर्क (arka):
मर्दनः (mardanaḥ)crusher, tormentor, afflicter
मर्दनः (mardanaḥ):
Speaker
Suta Goswami (narrating to the sages of Naimisharanya)