Shloka 64

Adhyaya 49: जम्बूद्वीप-मेर्वादि-वर्षपर्वत-वन-सरः-रुद्रक्षेत्र-वर्णनम्

Devanagari script

स्थलपद्मवनान्तस्थन्यग्रोधे ऽशेषभोगिनः शेषस्त्वशेषजगतां पतिरास्ते ऽतिगर्वितः

Transliteration

sthalapadmavanāntasthanyagrodhe 'śeṣabhoginaḥ śeṣastvaśeṣajagatāṃ patirāste 'tigarvitaḥ

Translation

भूमीवरील पद्मवनाच्या अंतर्भागातील वडवृक्षात अनंत फणांचा शेषनाग वास करतो; अतिगर्वाने तो स्वतःलाच सर्व जगतांचा पति मानतो।

Word by Word

• स्थल: on the earth/ground

• पद्मवन: lotus-forest

• अन्तस्थ: situated within/inside

• न्यग्रोधे: in/at the banyan tree

• अशेषभोगिनः: of the serpent with endless coils (lit. ‘endless-hooded/coil-bearing’)

• शेषः: Śeṣa (Ananta)

• तु: indeed/but

• अशेषजगताम्: of all the worlds/entire cosmos

• पतिः: lord/master (pati)

• आस्ते: sits/abides

• अतिगर्वितः: excessively proud/arrogant

Speaker

Suta Goswami (narrating to the sages of Naimisharanya)