Adhyaya 36

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे पञ्चत्रिंशो ऽध्यायः मार्कण्डेय उवाच षष्टिस्तीर्थसहस्त्राणि षष्टिस्तीर्थशतानि च / माघमासे गमिष्यन्ति गङ्गायमुनसंगमम्

अशा रीतीने श्रीकूर्मपुराणातील षट्साहस्त्री संहितेच्या पूर्वविभागातील पस्तीसावा अध्याय समाप्त. मार्कण्डेय म्हणाले—साठ हजार तीर्थे आणि साठशे तीर्थस्थाने माघमासात गंगा-यमुना संगमास जातात।

Verse 2

गवां शतसहस्त्रस्य सम्यग् दत्तस्य यत् फलम् / प्रयागे माघमासे तु त्र्यहं स्नातस्य तत् फलम्

एक लक्ष गायींचे विधिपूर्वक दान केल्याने जे पुण्यफळ मिळते, तेच माघमासात प्रयागी तीन दिवस स्नान केल्याने प्राप्त होते।

Verse 3

गङ्गायमुनयोर्मध्ये कार्षाग्निं यस्तु साधयेत् / अहीनाङ्गो ऽप्यरोगश्च पञ्चेन्द्रियसमन्वितः

जो गंगा-यमुना यांच्या मधल्या प्रदेशात ‘कार्षाग्नि’ नावाचे तप विधिपूर्वक करतो, तो अंगदोष व रोग यांपासून मुक्त होऊन पाचही इंद्रियांच्या पूर्ण सामर्थ्याने युक्त होतो।

Verse 4

जलप्रवेशं यः कुर्यात् संगमे लोकविश्रुते / राहुग्रस्तो यथा सोमो विमुक्तः सर्वपातकैः

जो लोकप्रसिद्ध संगमात जलात प्रवेश करून स्नान करतो, तो सर्व पातकांपासून मुक्त होतो—जसा राहुग्रस्त सोम (चंद्र) पुन्हा सुटून प्रकाशतो।

Verse 5

ततः स्वर्गात् परिभ्रष्टो जम्बूद्वीपपतिर्भवेत् / स भुक्त्वा विपुलान् भोगांस्तत् तीर्थं भजते पुनः

नंतर स्वर्गातून च्युत होऊन तो जंबूद्वीपाचा अधिपती राजा होतो. विपुल भोग भोगून तो पुन्हा त्या तीर्थाचा आश्रय घेतो।

Verse 7

सोमलोकमवाप्नोति सोमेन सह मोदते / षष्टिं वर्षसहस्त्राणि षष्टिं वर्षशतानि च

तो सोमलोक प्राप्त करतो आणि सोमासह आनंद भोगतो—साठ हजार वर्षे आणि आणखी साठशे वर्षे।

Verse 8

स्वर्गतः शक्रलोके ऽसौ मुनिगन्धर्वसेवितः / ततो भ्रष्टस्तु राजेन्द्र समृद्धे जायते कुले

तो स्वर्गातील शक्रलोकात (इंद्रलोकात) जातो आणि मुनी व गंधर्व त्याची सेवा करतात. नंतर तेथून च्युत होऊन, हे राजेंद्र, तो समृद्ध कुळात जन्मतो।

Verse 9

अधः शिरास्त्वयोधारामुर्ध्वपादः पिबेन्नरः / शतं वर्षसहस्त्राणि स्वर्गलोके महीयते

जो मनुष्य उलटा उभा राहून—डोके खाली व पाय वर—धारेचे पाणी पितो, तो स्वर्गलोकी एक लक्ष वर्षे मान पावतो।

Verse 10

तस्माद् भ्रष्टस्तु राजेन्द्र अग्निहोत्री भवेन्नरः / भुक्त्वा तु विपुलान् भोगांस्तत् तीर्थं भजते पुनः

म्हणून, हे राजेंद्र! जो मनुष्य स्वधर्मातून भ्रष्ट होतो, तो पुन्हा अग्निहोत्री होतो. विपुल भोग भोगून तो पुन्हा त्या तीर्थाचे सेवन करतो।

Verse 11

यः स्वदेहं विकर्तेद् वा शकुनिभ्यः प्रयच्छति / विहगैरुपभुक्तस्य शृणु तस्यापि यत्फलम्

जो आपले शरीर कापून पक्ष्यांना अर्पण करतो—पंखधारींनी भक्षिलेल्या त्याच्या मांसालाही जे फळ मिळते, ते ऐक।

Verse 12

शतं वर्षसहस्त्राणि सोमलोके महीयते / ततस्तस्मात् परिभ्रष्टो राजा भवति धार्मिकः

तो एक लक्ष वर्षे सोमलोकी मान पावतो. नंतर त्या लोकातून पतित होऊन तो धर्मशील राजा म्हणून जन्म घेतो.

Verse 13

गुणवान् रूपसंपन्नो विद्वान् सुप्रियवाक्यवान् / भुक्त्वा तु विपुलान् भोगांस्तततीर्थं भजते पुनः

गुणवान, रूपसंपन्न, विद्वान व मधुरभाषी होऊन तो विपुल भोग भोगतो; तरी शेवटी तो पुन्हा त्याच तीर्थाचे आश्रय घेतो.

Verse 14

उत्तरे यमुनातीरे प्रयागस्य तु दक्षिणे / ऋणप्रमोचनं नाम तीर्थं तु परमं स्मृतम्

यमुनेच्या उत्तरेकाठी आणि प्रयागाच्या दक्षिणेस ‘ऋणप्रमोचन’ नावाचे तीर्थ आहे; ते परम श्रेष्ठ मानले गेले आहे.

Verse 15

एकरात्रोषितः स्नात्वा ऋणैस्तत्र प्रमुच्यते / सूर्यलोकमवाप्नोति अनृणश्च सदा भवेत्

तेथे एक रात्र निवास करून स्नान केल्यास मनुष्य ऋणबंधनातून मुक्त होतो. तो सूर्यलोक प्राप्त करतो आणि सदैव अनृण (ऋणरहित) राहतो.