Shloka 56
Pratisarga-pravartana (How Re-Creation Proceeds) / पुनःसर्ग-प्रवर्तन
Devanagari script
इतिहासमिमं श्रुत्वा धर्माय विदधे मतिम् / यावन्त्यस्य शरीरेषु रोमकूपानि सर्वशः
Transliteration
itihāsamimaṃ śrutvā dharmāya vidadhe matim / yāvantyasya śarīreṣu romakūpāni sarvaśaḥ
Translation
हा इतिहास ऐकून त्याने धर्मासाठी आपली बुद्धी स्थिर केली. त्याच्या शरीरात जितकी रोमकूपे आहेत, सर्वत्र तितक्याच (फलाची गणना होते).
Word by Word
इतिहासम्the legend/history
इतिहासम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootइतिहास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/accusative), एकवचन
इमम्this
इमम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; demonstrative used adjectivally
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive)
धर्मायfor righteousness/dharma
धर्माय:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/dative), एकवचन
विदधेhe set/placed
विदधे:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootधा (धातु)
Formलिट् (perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; with वि-
मतिम्mind/intent
मतिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
यावन्तिas many as
यावन्ति:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootयावत् (सर्वनाम/परिमाण-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; quantifier used adjectivally
अस्यof him/of this
अस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी (6th/genitive), एकवचन
शरीरेषुin (his) body
शरीरेषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootशरीर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/locative), बहुवचन
रोमकूपानिhair-pores
रोमकूपानि:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootरोम-कूप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: रोम्णः कूपाः = pores of hair
सर्वशःentirely/in every way
सर्वशः:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसर्वशः (अव्यय)
Formअव्यय; distributive adverb