Shloka 55
Pratisarga-pravartana (How Re-Creation Proceeds) / पुनःसर्ग-प्रवर्तन
Devanagari script
निरुक्तमस्य यो वेद सर्वपापैः प्रमुच्यते / तथैव त्रिषु वर्णेषु ये मनुष्या अधीयते
Transliteration
niruktamasya yo veda sarvapāpaiḥ pramucyate / tathaiva triṣu varṇeṣu ye manuṣyā adhīyate
Translation
जो याचे निरुक्त (अर्थव्याख्या) जाणतो तो सर्व पापांपासून मुक्त होतो। तसेच तीनही वर्णांतील जे मनुष्य याचे अध्ययन करतात।
Word by Word
निरुक्तम्the etymological explanation (nirukta)
निरुक्तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootनिरुक्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; nominal neuter used as object/topic
अस्यof this
अस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी (6th/genitive), एकवचन
यःwho
यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
वेदknows
वेद:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootविद् (धातु)
Formलट् (present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
सर्वपापैःfrom all sins
सर्वपापैः:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootसर्व-पाप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/instrumental-ablatival sense), बहुवचन; सर्व + पाप = all sins
प्रमुच्यतेis freed
प्रमुच्यते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootमुच् (धातु)
Formलट् (present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; passive/reflexive sense with प्र-
तथाthus
तथा:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; manner adverb
एवindeed/just
एव:
Nipata (निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; emphatic particle
त्रिषुin the three
त्रिषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootत्रि (संख्या-प्रातिपदिक)
Formत्रिलिङ्ग, सप्तमी (7th/locative), बहुवचन; numeral used adjectivally
वर्णेषुclasses/varṇas
वर्णेषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootवर्ण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/locative), बहुवचन
येwho (those who)
ये:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
मनुष्याःmen/people
मनुष्याः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमनुष्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
अधीयतेstudies/recites
अधीयते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअधि-इ (धातु)
Formलट् (present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; impersonal/collective usage possible: 'is studied'/'studies'