Shloka 30
Ābhūta-saṃplava & Loka-vibhāga
Dissolution Threshold and the Fourteen Abodes
Devanagari script
आरंभन्ते तु तन्मात्रैः शुद्धास्तेषां परस्परम् / शुक्राद्याश्चक्षुषान्ताश्च ये व्यतीता भुवं श्रिताः
Transliteration
āraṃbhante tu tanmātraiḥ śuddhāsteṣāṃ parasparam / śukrādyāścakṣuṣāntāśca ye vyatītā bhuvaṃ śritāḥ
Translation
ते तन्मात्रांपासून आरंभ करतात व परस्पर शुद्ध आहेत. शुक्रापासून चक्षुषपर्यंत, जे भुवर्लोक ओलांडून आश्रित आहेत.
Word by Word
आरम्भन्तेthey begin/commence
आरम्भन्ते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootआ-रभ् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle; contrast/emphasis)
तन्मात्रैःby/with the subtle elements (tanmātras)
तन्मात्रैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootतन्मात्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन
शुद्धाःpure
शुद्धाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootशुद्ध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; विशेषण
तेषाम्of them
तेषाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग/नपुंसक, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन
परस्परम्mutually/among one another
परस्परम्:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपरस्पर (अव्यय/प्रातिपदिक)
Formअव्यय (adverb: mutual/reciprocal)
शुक्र-आद्याःthose beginning with Śukra
शुक्र-आद्याः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशुक्र (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (आदि-प्रयोग: 'शुक्रः आदिः येषाम्'); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
चक्षुष-अन्ताःthose ending with Cakṣuṣa
चक्षुष-अन्ताः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootचक्षुस् (प्रातिपदिक) + अन्त (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (अन्त-प्रयोग: 'चक्षुषः अन्तः' / ending with Cakṣuṣa); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
येwho/which
ये:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
व्यतीताःhaving passed beyond
व्यतीताः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootवि-अति-इ (धातु)
Formकृदन्त (क्त/PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; अर्थ: passed beyond/elapsed
भुवम्the earth/world (Bhū-loka)
भुवम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootभुव्/भू (प्रातिपदिक: भुवम्)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
श्रिताःhaving taken refuge in; dwelling in
श्रिताः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootश्रि (धातु)
Formकृदन्त (क्त/PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; अर्थ: having resorted to