Shloka 29
Ābhūta-saṃplava & Loka-vibhāga
Dissolution Threshold and the Fourteen Abodes
Devanagari script
ऋषयोङ्गिर सश्चैव भुवर्लोकं समाश्रिताः / एते वैमानिका देवास्ताराग्रहनिवासिनः
Transliteration
ṛṣayoṅgira saścaiva bhuvarlokaṃ samāśritāḥ / ete vaimānikā devāstārāgrahanivāsinaḥ
Translation
ऋषी व अंगिरा इत्यादी भुवर्लोकात आश्रय घेतात. हे वैमानिक देव तारे व ग्रहांमध्ये निवास करतात.
Word by Word
ऋषयःsages
ऋषयः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
अङ्गिरसःthe Aṅgirases (descendants of Aṅgiras)
अङ्गिरसः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअङ्गिरस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
एवindeed/just
एव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिपात (particle/emphasis)
भुवः-लोकम्the Bhuvar-loka (mid-region world)
भुवः-लोकम्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootभुवस् (प्रातिपदिक) + लोक (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी/Genitive relation: 'भुवः लोकः'); पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
समाश्रिताःhaving resorted to; dwelling in
समाश्रिताः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootसम्-आ-श्रि (धातु)
Formकृदन्त (क्त/PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; अर्थ: 'समाश्रित' = having resorted to/inhabiting
एतेthese
एते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
वैमानिकाःaerial/celestial beings (vimāna-dwellers)
वैमानिकाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवैमानिक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
देवाःgods
देवाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
तारा-ग्रह-निवासिनःdwellers in the stars and planets
तारा-ग्रह-निवासिनः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतारा (प्रातिपदिक) + ग्रह (प्रातिपदिक) + निवासिन् (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (अधिकरण/locative sense: 'ताराग्रहेषु निवासिनः'); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन