Shloka 31
Ābhūta-saṃplava & Loka-vibhāga
Dissolution Threshold and the Fourteen Abodes
Devanagari script
महर्लोकश्चतुर्थस्तु तस्मिंस्ते कल्पवासिनः / इत्येते क्रमशः प्रोक्ता ब्रह्मव्याहारसंभवाः
Transliteration
maharlokaścaturthastu tasmiṃste kalpavāsinaḥ / ityete kramaśaḥ proktā brahmavyāhārasaṃbhavāḥ
Translation
चौथा महर्लोक आहे; तेथे ते कल्पपर्यंत वास करतात. अशा रीतीने हे क्रमाने ब्रह्मव्याहारातून उत्पन्न म्हटले आहेत.
Word by Word
महर्-लोकःMaharloka
महर्-लोकः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमहर् (प्रातिपदिक) + लोक (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
चतुर्थःthe fourth
चतुर्थः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootचतुर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण (महर्-लोकस्य)
तुindeed/but
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle)
तस्मिन्in that (world)
तस्मिन्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग/नपुंसक, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
तेthey
ते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
कल्प-वासिनःdwellers for a kalpa (kalpa-abiders)
कल्प-वासिनः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकल्प (प्रातिपदिक) + वासिन् (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (अधिकरण/locative sense: 'कल्पे वासिनः'); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/समाप्ति-अव्यय (quotative particle)
एतेthese
एते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
क्रमशःin sequence
क्रमशः:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootक्रमशस् (अव्यय)
Formअव्यय (adverb: in order/serially)
प्रोक्ताःhave been stated/declared
प्रोक्ताः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootप्र-उच् (धातु)
Formकृदन्त (क्त/PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; कर्मणि-प्रयोग (passive sense)
ब्रह्म-व्याहार-सम्भवाःoriginating from Brahmā’s utterance (vyāhāra)
ब्रह्म-व्याहार-सम्भवाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक) + व्याहार (प्रातिपदिक) + सम्भव (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (सम्बन्ध: 'ब्रह्मव्याहारात् सम्भवः'); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; विशेषण (एते)