Shloka 24
Amṛta-Manthana and Lalitā’s Mohinī Intervention
Amṛtamanthana-Prasaṅga
Devanagari script
दैत्यं मलकनामानं विजित्य विबुधेश्वरः / आत्मीयां श्रियमाजह्रे श्रीकटाक्ष समीक्षितः
Transliteration
daityaṃ malakanāmānaṃ vijitya vibudheśvaraḥ / ātmīyāṃ śriyamājahre śrīkaṭākṣa samīkṣitaḥ
Translation
मलक नावाच्या दैत्याला जिंकून, विबुधेश्वराने श्रीच्या कटाक्षाने अनुग्रहित होऊन, आपलीच लक्ष्मी पुन्हा प्राप्त केली।
Word by Word
दैत्यम्the Daitya (demon)
दैत्यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदैत्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
मलकनामानम्named Malaka
मलकनामानम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमलक (प्रातिपदिक) + नामन् (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि: मलक-नाम यस्य सः; पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (दैत्यं विशेषयति)
विजित्यhaving conquered
विजित्य:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootजि (धातु) + वि- (उपसर्ग) + क्त्वा (अव्यय-कृदन्त)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund/absolutive)
विबुधेश्वरःthe lord of the gods
विबुधेश्वरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootविबुध (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष: विबुधानाम् ईश्वरः; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
आत्मीयाम्his own
आत्मीयाम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootआत्मीय (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (श्रियम् विशेषयति)
श्रियम्fortune; prosperity
श्रियम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootश्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
आजह्रेtook away; carried off
आजह्रे:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootहृ (धातु) + आ- (उपसर्ग)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
श्रीकटाक्षthe glance of Śrī (Lakṣmī)
श्रीकटाक्ष:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootश्री (प्रातिपदिक) + कटाक्ष (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष: श्रियाः कटाक्षः; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (समीक्षितः इत्यस्य कर्म/उपपदभावेन)
समीक्षितःlooked upon; favored (by)
समीक्षितः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootईक्ष् (धातु) + सम्- (उपसर्ग) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (विबुधेश्वरः इति विशेष्य)