Shloka 33
Mānasasṛṣṭi-varṇana (Account of Mind-born Creation) | मानससृष्टिवर्णनम्
Devanagari script
अर्धेन नारी सा तस्य शतरूपा व्यजायत / प्रकृतिर्भूतधात्री सा कामाद्वै सृजतः प्रभोः
Transliteration
ardhena nārī sā tasya śatarūpā vyajāyata / prakṛtirbhūtadhātrī sā kāmādvai sṛjataḥ prabhoḥ
Translation
त्याच्या अर्ध्या अंशापासून ती स्त्री शतरूपा उत्पन्न झाली. सृष्टी करणाऱ्या प्रभूच्या इच्छेने तीच प्रकृती, भूतधात्री, प्रकट झाली.
Word by Word
अर्धेनby half
अर्धेन:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootअर्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण/Instrumental), एकवचन — 'by/with half'
नारीwoman
नारी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनारी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन
साshe
सा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — demonstrative pronoun
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (Genitive), एकवचन
शतरूपाŚatarūpā
शतरूपा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशत + रूप (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुष (शतानि रूपाणि यस्याः/शतरूपा) (name)
व्यजायतwas born / came into being
व्यजायत:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootजन् (धातु)
Formलङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; उपसर्गः—वि
प्रकृतिःPrakṛti (Nature)
प्रकृतिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रकृति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
भूतधात्रीnourisher/supporter of beings
भूतधात्री:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभूत + धात्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुष (भूतानां धात्री)
साshe
सा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
कामात्from desire
कामात्:
Hetu (हेतु/Cause)
TypeNoun
Rootकाम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (Ablative), एकवचन — 'from desire/through desire'
वैindeed
वै:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात (particle), emphasis/indeed
सृजतःof (him) creating
सृजतः:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeVerb
Rootसृज् (धातु)
Formवर्तमान-कृदन्त (शतृ), षष्ठी (Genitive), एकवचन; परस्मैपद; 'of (him) creating'
प्रभोःof the Lord
प्रभोः:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootप्रभु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (Genitive), एकवचन