Shloka 32
Mānasasṛṣṭi-varṇana (Account of Mind-born Creation) | मानससृष्टिवर्णनम्
Devanagari script
स्वां तनुं स तदा ब्रह्मा समपोहत भास्वराम् / द्विधा कृत्वा स्वकं देहमर्द्धेन पुरुषो ऽभवत्
Transliteration
svāṃ tanuṃ sa tadā brahmā samapohata bhāsvarām / dvidhā kṛtvā svakaṃ dehamarddhena puruṣo 'bhavat
Translation
तेव्हा ब्रह्म्याने आपली तेजस्वी तनू दूर केली. स्वतःचे देह दोन भागांत करून, अर्ध्या भागाने तो पुरुषरूप झाला.
Word by Word
स्वाम्his own
स्वाम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeAdjective
Rootस्व (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषण
तनुम्body/form
तनुम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootतनु (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
सःhe
सः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
तदाthen
तदा:
Sambandha (सम्बन्ध/Temporal adverb)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (then)
ब्रह्माBrahmā
ब्रह्मा:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
समपोहतremoved/cast off completely
समपोहत:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootसम् + अप√ऊह्/अप√वह् (धातु; ‘अपोहत’ from अप√ऊह्/ऊह् in sense ‘remove’)
Formलङ् (Imperfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; उपसर्ग: सम्+अप
भास्वराम्shining/luminous
भास्वराम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeAdjective
Rootभास्वर (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (तनुम् विशेषयति)
द्विधाinto two
द्विधा:
Sambandha (सम्बन्ध/Adverb)
TypeIndeclinable
Rootद्विधा (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (in two parts)
कृत्वाhaving made
कृत्वा:
Purvakala (पूर्वकाल/Absolutive)
TypeVerb
Rootकृ (धातु) + त्वा (कृदन्त)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (absolutive/gerund), ‘having done/made’
स्वकम्his own
स्वकम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeAdjective
Rootस्वक (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण
देहम्body
देहम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootदेह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
अर्धेनwith one half
अर्धेन:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootअर्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
पुरुषःa male/person
पुरुषः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootपुरुष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अभवत्became
अभवत्:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ् (Imperfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन