Shloka 148
मन्वन्तरानुक्रमवर्णनम् (Enumeration of Manvantara Cycles) — with focus on Svārociṣa Manvantara
Devanagari script
दीप्यमानश्च वपुषा साक्षादग्निरिव ज्वलन् / आद्यमाजगवं नाम धनुर्गृह्य महारवम्
Transliteration
dīpyamānaśca vapuṣā sākṣādagniriva jvalan / ādyamājagavaṃ nāma dhanurgṛhya mahāravam
Translation
तो तेजस्वी देहाने साक्षात् अग्नीसारखा जळत होता; आणि ‘आजगव’ नावाचे आद्य धनुष्य हातात घेऊन महान गर्जना केली।
Word by Word
दीप्यमानःshining, blazing
दीप्यमानः:
Karta (कर्ता) विशेषण
TypeAdjective
Rootदीप् (धातु) → दीप्यमान (कृदन्त)
Formवर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्तः (Present active participle/शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषणम्
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-निपात (conjunction/particle)
वपुषाwith (his) body/splendor
वपुषा:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootवपुस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन
साक्षात्directly, manifestly
साक्षात्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसाक्षात् (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण (adverb)
अग्निःfire
अग्निः:
Upamana (उपमान)
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; उपमान (standard of comparison)
इवlike, as
इव:
Upama-sambandha (उपमा-सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमावाचक-अव्यय (comparative particle)
ज्वलन्blazing
ज्वलन्:
Karta (कर्ता) विशेषण
TypeAdjective
Rootज्वल् (धातु) → ज्वलन् (कृदन्त)
Formवर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्तः (Present active participle/शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषणम्
आद्यम्primeval, first
आद्यम्:
Karma (कर्म) विशेषण
TypeAdjective
Rootआद्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषणम्
आजगवम्Ājagava (name of a bow)
आजगवम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootआजगव (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
नामnamed
नाम:
Visheshana (विशेषण)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formनामार्थक-अव्यय (indeclinable indicating appellation: “by name”)
धनुःbow
धनुः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootधनुस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
गृह्यhaving taken
गृह्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootग्रह् (धातु) → गृह्य (कृदन्त)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive), “having taken”
महारवम्great-sounding, loud-roaring
महारवम्:
Karma (कर्म) विशेषण
TypeAdjective
Rootमहा (प्रातिपदिक) + रव (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषणम् (धनुः)