Shloka 88
चतुर्युगाख्यान (Caturyuga-Ākhyāna) — Yuga-wise Origins and Measurements of Beings
Devanagari script
ईश्वरात्स्वयमुद्भूता मानसा ब्रह्मणः सुताः / यस्मादुत्पद्यमानैस्तैर्महान्परिगतः परः
Transliteration
īśvarātsvayamudbhūtā mānasā brahmaṇaḥ sutāḥ / yasmādutpadyamānaistairmahānparigataḥ paraḥ
Translation
ईश्वरापासून स्वयं उत्पन्न झालेले ब्रह्माचे मानसपुत्र; त्यांच्या उत्पत्तीने तो महान् परतत्त्व सर्वत्र व्यापून राहिला.
Word by Word
ईश्वरात्from the Lord
ईश्वरात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (अपादान), एकवचन
स्वयम्of themselves
स्वयम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootस्वयम् (अव्यय)
Formअव्यय; स्वतः
उद्भूताःarisen
उद्भूताः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootउद्-भू (धातु)
Formक्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘arisen/born’
मानसाःmind-born
मानसाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootमानस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम् (mind-born)
ब्रह्मणःof Brahmā
ब्रह्मणः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (सम्बन्ध), एकवचन
सुताःsons
सुताः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसुत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), बहुवचन
यस्मात्because/from which
यस्मात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, पञ्चमी (अपादान), एकवचन
उत्पद्यमानैःby those arising
उत्पद्यमानैः:
Karana (करण)
TypeVerb
Rootउत्-पद् (धातु)
Formशतृ (present active participle), पुंलिङ्ग/नपुंसक, तृतीया (करण), बहुवचन; ‘while being produced/arising’
तैःby them
तैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण), बहुवचन
महान्great
महान्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम्
परिगतःwas surrounded
परिगतः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootपरि-गम् (धातु)
Formक्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘surrounded/encircled’
परःthe Supreme
परः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), एकवचन