Shloka 34
Nīlakaṇṭha-nāmotpatti-kathana
Origin of the Epithet “Nīlakaṇṭha”
Devanagari script
त्वं य५स्त्वं वषट्कारस्त्वमोङ्कारः परन्तपः / स्वाहाकारो नमस्कारः संस्कारः सर्वकर्मणाम्
Transliteration
tvaṃ ya5stvaṃ vaṣaṭkārastvamoṅkāraḥ parantapaḥ / svāhākāro namaskāraḥ saṃskāraḥ sarvakarmaṇām
Translation
तूच यज्ञ, तूच वषट्कार; हे परंतप, तूच ओंकार आहेस। तूच स्वाहाकार, नमस्कार आणि सर्व कर्मांचा संस्कार आहेस।
Word by Word
त्वम्you
त्वम्:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
यःwho/which
यः:
सम्बन्ध (Relative)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative pronoun)
त्वम्you
त्वम्:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
वषट्कारःthe vaṣaṭ-call
वषट्कारः:
सम्बोधन/विशेष्य (Predicative)
TypeNoun
Rootवषट्कार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; वैदिक-उच्चारणविशेषः
त्वम्you
त्वम्:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
ओङ्कारःthe syllable Oṃ
ओङ्कारः:
सम्बोधन/विशेष्य (Predicative)
TypeNoun
Rootओङ्कार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; प्रणवः
परन्तपःscorcher of foes
परन्तपः:
सम्बोधन (Vocative sense in praise)
TypeNoun
Rootपरन्तप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; तत्पुरुषः (परान् + तपति इति)
स्वाहाकारःthe svāhā-call
स्वाहाकारः:
सम्बोधन/विशेष्य (Predicative)
TypeNoun
Rootस्वाहा + कार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; ‘स्वाहा’ इति मन्त्रपदस्य उच्चारणः
नमस्कारःsalutation
नमस्कारः:
सम्बोधन/विशेष्य (Predicative)
TypeNoun
Rootनमस् + कार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; नमः-क्रिया
संस्कारःconsecration, rite, refinement
संस्कारः:
सम्बोधन/विशेष्य (Predicative)
TypeNoun
Rootसम् + √कृ (धातु) → संस्कार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; ‘refinement/rite’
सर्वकर्मणाम्of all actions/rites
सर्वकर्मणाम्:
सम्बन्ध (Genitive/षष्ठी)
TypeNoun
Rootसर्व + कर्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन; कर्मधारयः (सर्वाणि कर्माणि)