Shloka 25
Nīlakaṇṭha-nāmotpatti-kathana
Origin of the Epithet “Nīlakaṇṭha”
Devanagari script
ततो मामब्रवीद्ब्रह्मा अधो गच्छ त्वमाशु वै / अन्तमस्य विजानीवो लिङ्गस्य तु महात्मनः
Transliteration
tato māmabravīdbrahmā adho gaccha tvamāśu vai / antamasya vijānīvo liṅgasya tu mahātmanaḥ
Translation
तेव्हा ब्रह्मा मला म्हणाले—‘तू त्वरेने खाली जा आणि त्या महात्म्याच्या लिंगाचा अंत जाणून घे.’
Word by Word
ततःthen
ततः:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय—काल/क्रमवाचक (adverb: 'then/from there')
माम्me
माम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formएकवचन, द्वितीया (2nd/कर्म)
अब्रवीत्said; spoke
अब्रवीत्:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलङ् (Imperfect/past), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
ब्रह्माBrahmā
ब्रह्मा:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन
अधःdownwards
अधः:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootअधः (अव्यय)
Formअव्यय—दिशावाचक क्रियाविशेषण (adverb: 'downwards')
गच्छgo
गच्छ:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलोट् (Imperative), परस्मैपद, मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन
त्वम्you
त्वम्:
कर्ता (Agent addressed/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formएकवचन, प्रथमा (1st/कर्ता)
आशुquickly
आशु:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootआशु (अव्यय)
Formअव्यय—क्रियाविशेषण (adverb: 'quickly')
वैindeed
वै:
निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formअव्यय—निपात (emphatic particle)
अन्तम्end; limit
अन्तम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअन्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
अस्यof this
अस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन
विजानीवःknow; ascertain
विजानीवः:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवि-ज्ञा (धातु)
Formलोट् (Imperative), परस्मैपद, मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन; वैदिक/पुराण-प्रयोगे 'विजानीव' = 'विजानीहि'
लिङ्गस्यof the liṅga; of the sign/pillar
लिङ्गस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootलिङ्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन
तुbut; indeed
तु:
निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय—निपात (contrastive particle)
महात्मनःof the great-souled one
महात्मनः:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootमहात्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन