Shloka 20
Naimiṣa-satra Praśna–Prativacana
The Sages’ Questions at Naimiṣa and Sūta’s Reply
Devanagari script
ऐडः पुरूरवा भेजे तं देशं मृगयां चरन् / तं दृष्ट्वा महादाश्वर्यं यज्ञवाटं हिरण्मयम्
Transliteration
aiḍaḥ purūravā bheje taṃ deśaṃ mṛgayāṃ caran / taṃ dṛṣṭvā mahādāśvaryaṃ yajñavāṭaṃ hiraṇmayam
Translation
ऐड पुरूरवा मृगया करीत त्या देशात आला. तेथे महान वैभवयुक्त सुवर्णमय यज्ञवाट पाहून।
Word by Word
ऐडःAiḍa (son of Iḍā)
ऐडः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootऐड (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (इळस्य अपत्यं—patronymic)
पुरूरवाःPurūravas
पुरूरवाः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootपुरूरवस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
भेजेresorted to / went to
भेजे:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootभज् (धातु)
Formलिट् (Perfect/लिट्), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
तम्that
तम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
देशम्place / region
देशम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootदेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
मृगयाम्for hunting
मृगयाम्:
प्रयोजन (Purpose)
TypeNoun
Rootमृगया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; क्रियाविशेषणवत् (accusative of purpose/goal)
चरन्wandering
चरन्:
कर्ता (Karta/Agent)
TypeAdjective
Rootचर् (धातु) → चरन् (कृदन्त, शतृ/Present active participle)
Formकृदन्त (present participle/शतृ); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि प्रयोग; विशेषण (of पुरूरवाः)
तम्that
तम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
क्रियाविशेषण (Adverbial to main verb)
TypeIndeclinable
Rootदृश् (धातु) → दृष्ट्वा (कृदन्त, क्त्वा/absolutive)
Formकृदन्त अव्यय (gerund/क्त्वा); पूर्वकालिक क्रिया
महादाश्वर्यम्great wonder
महादाश्वर्यम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootमहत् + आश्चर्य (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
यज्ञवाटम्sacrificial enclosure
यज्ञवाटम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootयज्ञ + वाट (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास; पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
हिरण्मयम्golden
हिरण्मयम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeAdjective
Rootहिरण्मय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (of यज्ञवाटम्)