Shloka 17
Naimiṣa-satra Praśna–Prativacana
The Sages’ Questions at Naimiṣa and Sūta’s Reply
Devanagari script
तस्मिन्नरपतौ सत्रे नैमिषीयाः प्रचक्रिरे / यं गर्भं सुषुवे गङ्गा पावकाद्दीप्ततेजसम्
Transliteration
tasminnarapatau satre naimiṣīyāḥ pracakrire / yaṃ garbhaṃ suṣuve gaṅgā pāvakāddīptatejasam
Translation
त्या नरपतीच्या सत्रात नैमिषीय ऋषींनी यज्ञ आरंभ केला. गंगादेवीने पावकापासून उत्पन्न झालेला तेजस्वी गर्भ प्रसविला.
Word by Word
तस्मिन्in that
तस्मिन्:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम (pronoun); नपुंसकलिङ्गे/पुंलिङ्गे, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन (singular)
नरपतौin the king
नरपतौ:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
TypeNoun
Rootनरपति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन (singular)
सत्रेin the sacrificial session
सत्रे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
TypeNoun
Rootसत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन (singular)
नैमिषीयाःthe Naimiṣīyas (sages of Naimiṣa)
नैमिषीयाः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootनैमिषीय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन (plural)
प्रचक्रिरेperformed / undertook
प्रचक्रिरे:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootप्र + कृ (धातु)
Formलिट् (Perfect/लिट्), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन (plural); परस्मैपद
यम्which
यम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम (relative pronoun); पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन (singular)
गर्भम्embryo / child
गर्भम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootगर्भ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन (singular)
सुषुवेgave birth (to)
सुषुवे:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootसु + सू (धातु)
Formलिट् (Perfect/लिट्), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (singular); आत्मनेपद
गङ्गाGaṅgā
गङ्गा:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootगङ्गा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (feminine), प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन (singular)
पावकात्from Fire (Agni)
पावकात्:
अपादान (Apādāna/Ablative-source)
TypeNoun
Rootपावक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन (singular)
दीप्ततेजसम्of blazing splendor
दीप्ततेजसम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeAdjective
Rootदीप्त + तेजस् (प्रातिपदिक); दीप्त (कृदन्त/ppp from √दीप्) + तेजस् (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास; पुंलिङ्ग (masculine), द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन (singular); विशेषण (adjective) गर्भम् इति विशेष्यस्य