Shloka 30
प्लक्षद्वीपवर्णनम्
Description of Plakṣa-dvīpa
Devanagari script
प्लक्षो नाम महावृक्षस्तस्य नाम्ना स उच्यते / स तत्र पूज्यते स्थाने मध्ये जनपदस्य ह
Transliteration
plakṣo nāma mahāvṛkṣastasya nāmnā sa ucyate / sa tatra pūjyate sthāne madhye janapadasya ha
Translation
प्लक्ष नावाचा एक महावृक्ष आहे; त्याच्याच नावाने तो ओळखला जातो. तो तेथे जनपदाच्या मध्यभागी असलेल्या स्थानी पूजिला जातो.
Word by Word
प्लक्षःthe plakṣa tree
प्लक्षः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootप्लक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
नामby name/indeed called
नाम:
सम्बन्ध/विशेषणसूचक (Relation/quotative)
TypeIndeclinable
Rootनामन् (प्रातिपदिक)
Formअव्यय; नाम-शब्दः (indeclinable particle indicating naming)
महावृक्षःa great tree
महावृक्षः:
समानााधिकरण-विशेषण (Appositional qualifier)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + वृक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; कर्मधारय-समास (विशेषण-विशेष्य)
तस्यof it/of that
तस्य:
सम्बन्ध (Sambandha/Genitive relation)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
नाम्नाby (its) name
नाम्ना:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootनामन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
सःit/he
सः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
उच्यतेis called/is said
उच्यते:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; कर्मणि प्रयोग (Passive)
सःit/he
सः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
तत्रthere
तत्र:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb)
पूज्यतेis worshipped
पूज्यते:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootपूज् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; कर्मणि प्रयोग (Passive)
स्थानेin the place
स्थाने:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
TypeNoun
Rootस्थान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
मध्येin the middle
मध्ये:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
TypeNoun
Rootमध्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; अव्ययीभाववत् प्रयोगः (used adverbially: 'in the middle')
जनपदस्यof the country/region
जनपदस्य:
सम्बन्ध (Sambandha/Genitive relation)
TypeNoun
Rootजनपद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
हindeed/forsooth
ह:
सम्बोधन/निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootह (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (emphatic particle, often narrative)