Shloka 166
प्लक्षद्वीपवर्णनम्
Description of Plakṣa-dvīpa
Devanagari script
अनित्यं परतो ऽघोरमनालंबमनामयम् / नैकयोजनसाहस्रं विप्रकृष्टमनावृतम्
Transliteration
anityaṃ parato 'ghoramanālaṃbamanāmayam / naikayojanasāhasraṃ viprakṛṣṭamanāvṛtam
Translation
तो अनित्यापलीकडे, अघोर, निराधार व निरामय आहे; सहस्र योजने दूर, अत्यंत विलग व अनावृत आहे.
Word by Word
अनित्यम्impermanent
अनित्यम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootअनित्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
परतःfrom beyond, from elsewhere
परतः:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपरतः (अव्यय)
Formअव्यय; दिशावाचक/स्थानवाचक (adverb: from/elsewhere)
अघोरम्not terrible, benign
अघोरम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootअघोर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; negated adjective
अनालम्बम्unsupported, without basis
अनालम्बम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootअन्-आलम्ब (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘without support’
अनामयम्unafflicted, free from illness
अनामयम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootअन्-आमय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘free from disease/affliction’
नnot
न:
Pratiṣedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध (negation particle)
एकone
एक:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् पूर्वपद; समासपूर्वपद (numeral)
योजनyojana (a measure)
योजन:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeNoun
Rootयोजन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; समासपूर्वपद (measure)
साहस्रम्a thousand
साहस्रम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसाहस्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः (योजनानां साहस्रम्) within larger compound
विप्रकृष्टम्far removed, very distant
विप्रकृष्टम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootवि-प्र-कृष् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
अनावृतम्uncovered, unobstructed
अनावृतम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootअन्-आ-वृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (PPP), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘not covered’