Shloka 25
Pṛthivy-Āyāma-Vistara (Extent of the Earth) and Jambūdvīpa–Navavarṣa Description
Devanagari script
मध्ये तस्य महामेरुर्विधूम इव पावकः / वेद्यर्द्धं दक्षिणं मेरोरुत्तरार्द्धं तथोत्तरम्
Transliteration
madhye tasya mahāmerurvidhūma iva pāvakaḥ / vedyarddhaṃ dakṣiṇaṃ meroruttarārddhaṃ tathottaram
Translation
त्याच्या मध्यभागी महामेरु धूररहित अग्नीप्रमाणे तेजस्वी आहे। मेरूचा दक्षिण अर्ध वेदीरूप असून उत्तर अर्धही तसाच उत्तर दिशेस स्थित आहे।
Word by Word
मध्येin the middle
मध्ये:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootमध्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण/7th locative), एकवचन; ‘in the middle’ (locative of place)
तस्यof that (Jambūdvīpa/it)
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (सम्बन्ध/6th genitive), एकवचन
महामेरुःthe great Meru (Mahāmeru)
महामेरुः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमहा + मेरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता/1st nominative), एकवचन; कर्मधारयः—‘महान् मेरुः’
विधूमःsmokeless
विधूमः:
Karta-anvaya (कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootवि + धूम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (qualifying Mahāmeru)
इवlike/as
इव:
Sambandha (उपमान-सूचक)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमा-अव्यय (particle of comparison)
पावकःfire
पावकः:
Upamana (उपमान)
TypeNoun
Rootपावक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपमान (standard of comparison)
वेदी-अर्धम्half (like an altar-half)
वेदी-अर्धम्:
Karma/Pratipadya (कर्म/वर्ण्य)
TypeNoun
Rootवेदी + अर्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः—‘वेध्याः/वेदीस्य अर्धम्’ (half of the altar/vedī)
दक्षिणम्southern
दक्षिणम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootदक्षिण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (of ‘vedī-ardham’)
मेरोःof Meru
मेरोः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootमेरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
उत्तर-अर्धम्the northern half
उत्तर-अर्धम्:
Karma/Pratipadya (कर्म/वर्ण्य)
TypeNoun
Rootउत्तर + अर्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मधारयः—‘उत्तरम् अर्धम्’
तथाlikewise
तथा:
Sambandha (समुच्चय/तुल्यत्व)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)
उत्तरम्northern
उत्तरम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootउत्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (of ‘uttara-ardham’ / or predicative ‘northern’)