Shloka 15
अग्निनिचयः (Agninichaya) / The Accumulation of Sacred Fire & the Classification of Pitṛs by Time-Order
Devanagari script
एतेषु स्थानिनो ये तु कालावस्था व्यवस्थिताः / तत्सतत्त्वास्तदात्मानस्तान्वक्ष्यामि निबोधत
Transliteration
eteṣu sthānino ye tu kālāvasthā vyavasthitāḥ / tatsatattvāstadātmānastānvakṣyāmi nibodhata
Translation
या स्थानांत जे कालावस्था अधिष्ठित आहेत, त्या त्याच तत्त्वाच्या व त्याच आत्म्याच्या आहेत; त्यांचे वर्णन मी करीन—ऐका व समजा।
Word by Word
एतेषुamong these
एतेषु:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), बहुवचन; सर्वनाम
स्थानिनःoccupants/presiders
स्थानिनः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootस्थानिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
येwho/which
ये:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; सम्बन्धबोधक सर्वनाम (relative pronoun)
तुindeed/but
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/विशेषार्थक अव्यय (but/indeed)
काल-अवस्थाःtime-stages/periods
काल-अवस्थाः:
Karta (कर्ता/Subject/apposition)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक) + अवस्था (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (कालस्य अवस्थाः)
व्यवस्थिताःare arranged/established
व्यवस्थिताः:
Karta (कर्ता/Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootवि + अव + स्था (धातु) → व्यवस्थित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
तत्-सतत्त्वाःhaving that essence/reality
तत्-सतत्त्वाः:
Visheshana (विशेषण/qualifier)
TypeAdjective
Rootतत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + सतत्त्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; तत्पुरुषः (तस्य सतत्त्वम् येषाम्/तद्रूपसतत्त्वाः)
तत्-आत्मानःof that very nature
तत्-आत्मानः:
Visheshana (विशेषण/qualifier)
TypeAdjective
Rootतत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + आत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; तत्पुरुषः (तदात्मानः = of that nature)
तान्them
तान्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन; सर्वनाम
वक्ष्यामिI will explain/say
वक्ष्यामि:
Karta (कर्ता/Subject: implied ‘I’)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपद
निबोधतunderstand/heed
निबोधत:
Karta (कर्ता/Agent: you all)
TypeVerb
Rootनि + बुध् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), बहुवचन; परस्मैपद