Shloka 16
अग्निनिचयः (Agninichaya) / The Accumulation of Sacred Fire & the Classification of Pitṛs by Time-Order
Devanagari script
पार्वण्यस्ति थयः संध्याः पक्षा मासार्द्धसंमिताः / निमेषाश्च कलाः कष्ठा मुहुर्त्ता दिवसाः क्षयाः
Transliteration
pārvaṇyasti thayaḥ saṃdhyāḥ pakṣā māsārddhasaṃmitāḥ / nimeṣāśca kalāḥ kaṣṭhā muhurttā divasāḥ kṣayāḥ
Translation
पर्व, संध्या, पक्ष आणि मासाचा अर्धभाग—ही काळाची मापे आहेत. निमेष, कला, काष्ठा, मुहूर्त, दिवस आणि क्षय हीही कालगणना आहे.
Word by Word
पार्वण्यः(units called) parva-days/fortnightly junctions
पार्वण्यः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootपार्वण्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन (Plural)
तिthus
ति:
Sambandha (सम्बन्ध/quotative marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; इति-शब्दः (quotative particle)
थयः(unclear term; possibly a time-unit)
थयः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootथय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन (Plural); पाठभेद/दुर्लभ-शब्दः (uncertain reading)
संध्याःtwilights/junctions
संध्याः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootसंध्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन (Plural)
पक्षाःfortnights
पक्षाः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootपक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन (Plural)
मासार्द्धसंमिताःequal to half a month
मासार्द्धसंमिताः:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootमास + अर्द्ध + संमित (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन (Plural); विशेषण (adjective) पक्षाः इत्यस्य; संमित = ‘measured/equal’
निमेषाःblinks (moments)
निमेषाः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootनिमेष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन (Plural)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
कलाःkalās (minutes/parts)
कलाः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootकला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन (Plural)
कष्ठाःkāṣṭhās (time-units)
कष्ठाः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootकाष्ठा/कष्ठा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन (Plural)
मुहूर्त्ताःmuhūrtas
मुहूर्त्ताः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootमुहूर्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन (Plural)
दिवसाःdays
दिवसाः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootदिवस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन (Plural)
क्षयाःwanings/declines (endings)
क्षयाः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootक्षय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन (Plural)