Shloka 73
राज्याभिषेक-विभागः
Distribution of Sovereignties / Appointments of Cosmic Lords
Devanagari script
न तस्य पत्न्यः पुत्रा वा तेजः संक्षिव्य च स्थितः / अत्रेर्वशं प्रवक्ष्यामि तृतीयस्य प्रजापतेः
Transliteration
na tasya patnyaḥ putrā vā tejaḥ saṃkṣivya ca sthitaḥ / atrervaśaṃ pravakṣyāmi tṛtīyasya prajāpateḥ
Translation
त्याला ना पत्नी होत्या, ना पुत्र; तो आपले तेज संकुचित करून स्थित राहिला. आता मी तिसऱ्या प्रजापती अत्रीचा वंश सांगतो.
Word by Word
नnot
न:
Sambandha (सम्बन्ध/negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय (negation)
तस्यof him/of that (one)
तस्य:
Shashthi-Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; सर्वनाम
पत्न्यःwives
पत्न्यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपत्नी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
पुत्राःsons
पुत्राः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
वाor
वा:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्पार्थक-निपात (or)
तेजःsplendour/energy
तेजः:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootतेजस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
संक्षिव्यhaving withdrawn/contracted
संक्षिव्य:
Purvakala-Kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-क्षिप् (धातु) + त्वा (कृदन्त)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive), ‘having cast/withdrawn/contracted’
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपात (and)
स्थितःremained/stood
स्थितः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past participle used as finite sense), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘stood/remained’
अत्रेःof Atri
अत्रेः:
Shashthi-Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअत्रि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
वंशम्lineage
वंशम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootवंश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
प्रवक्ष्यामिI will narrate
प्रवक्ष्यामि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-वच् (धातु)
Formलृट् (Simple Future), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपद
तृतीयस्यof the third
तृतीयस्य:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootतृतीय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; विशेषण
प्रजापतेःof the Prajāpati
प्रजापतेः:
Shashthi-Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootप्रजापति (प्रातिपदिक; प्रजा + पति)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; तत्पुरुष-समास (‘lord of creatures’)