Shloka 72
राज्याभिषेक-विभागः
Distribution of Sovereignties / Appointments of Cosmic Lords
Devanagari script
प्रागप्येते परिक्रान्ता मया क्रोधवशान्वयाः / अनपत्यः क्रतुर्ह्यस्मिन्स्मृतो वैवस्वतेंऽतरे
Transliteration
prāgapyete parikrāntā mayā krodhavaśānvayāḥ / anapatyaḥ kraturhyasminsmṛto vaivasvateṃ'tare
Translation
क्रोधाच्या अधीन होऊन मी पूर्वीच यांना ओलांडून गेलो होतो; या वैवस्वत मन्वंतरात क्रतु निःसंतान असा स्मृत आहे.
Word by Word
प्राक्formerly
प्राक्:
Kāla (काल)
TypeIndeclinable
Rootप्राक् (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (formerly/before)
अपिalso/even
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपि-कारार्थक-अव्यय (also/even)
एतेthese
एते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सर्वनाम
परिक्रान्ताःwere overpowered/overrun
परिक्रान्ताः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootपरि-क्रम् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle used predicatively), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘having been overpowered/overrun’
मयाby me
मया:
Karana (करण/Agent-instrument in passive)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, तृतीया, एकवचन (Instrumental ‘by me’)
क्रोधवशान्वयाःconnected with/subject to anger
क्रोधवशान्वयाः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootक्रोधवशान्वय (प्रातिपदिक; क्रोध + वश + अन्वय)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; बहुपद-तत्पुरुष (‘having lineage/association under the control of anger’); विशेषण of एते
अनपत्यःchildless
अनपत्यः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअनपत्य (प्रातिपदिक; न + अपत्य)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नञ्-तत्पुरुष (‘without offspring’)
क्रतुःKratu (a Prajāpati)
क्रतुः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootक्रतु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formहेतौ/अवधारणे निपात (indeed/for)
अस्मिन्in this (context)
अस्मिन्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, सप्तमी, एकवचन; सर्वनाम (‘in this’)
स्मृतःis said/remembered
स्मृतः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘is remembered/said’
वैवस्वतेin the Vaivasvata (period)
वैवस्वते:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootवैवस्वत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; विशेषण of अन्तरे (‘in the Vaivasvata [Manvantara]’)
अन्तरेin the manvantara/interval
अन्तरे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootअन्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; ‘in the interval/Manvantara’