Shloka 56
राज्याभिषेक-विभागः
Distribution of Sovereignties / Appointments of Cosmic Lords
Devanagari script
त्रिशिरा दूषणश्चैव विद्युज्जिह्वः सराक्षसः / कन्यानुपालिका चैव वाकायाः प्रसवः स्मृतः
Transliteration
triśirā dūṣaṇaścaiva vidyujjihvaḥ sarākṣasaḥ / kanyānupālikā caiva vākāyāḥ prasavaḥ smṛtaḥ
Translation
त्रिशिरा, दूषण आणि राक्षस विद्युज्जिह्व—हेही; तसेच कन्यानुपालिका—ही वाकाची संतती मानली आहे।
Word by Word
त्रिशिराःTriśiras
त्रिशिराः:
कर्ता (Kartā; enumerated subject)
TypeNoun
Rootत्रि-शिरस् (प्रातिपदिक; त्रि + शिरस्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; द्विगु-समासः (त्रीणि शिरांसि यस्य) नामरूपेण
दूषणःDūṣaṇa
दूषणः:
कर्ता (Kartā; enumerated subject)
TypeNoun
Rootदूषण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
चand
च:
समुच्चय (Coordination)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपात (conjunction)
एवindeed
एव:
निपात (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-निपात (emphatic particle)
विद्युज्जिह्वःVidyujjihva
विद्युज्जिह्वः:
कर्ता (Kartā; enumerated subject)
TypeNoun
Rootविद्युत्-जिह्व (प्रातिपदिक; विद्युत् + जिह्वा)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (विद्युत्सदृशी जिह्वा यस्य) नाम
सराक्षसःwith rākṣasas/with his demon-band
सराक्षसः:
विशेषण (Viśeṣaṇa of विद्युज्जिह्वः)
TypeAdjective
Rootस-राक्षस (प्रातिपदिक; सह + राक्षस)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सह-तत्पुरुषः ('with (other) rākṣasas')
कन्यानुपालिकाthe nurse/guardian of the girls
कन्यानुपालिका:
कर्ता (Kartā; additional item)
TypeNoun
Rootकन्या-अनुपालिका (प्रातिपदिक; कन्या + अनुपालिका)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः (कन्यानाम् अनुपालिका)
चand
च:
समुच्चय (Coordination)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपात
एवindeed
एव:
निपात (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-निपात
वाकायाःof Vākā
वाकायाः:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootवाका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
प्रसवःoffspring/birth
प्रसवः:
कर्ता (Kartā; predicate nominative)
TypeNoun
Rootप्रसव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
स्मृतःis said/remembered
स्मृतः:
विधेय (Predicate; passive)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि प्रयोगे 'is said/remembered'