Shloka 99
हिरण्यकशिपुजन्म-तपः-वरप्रभावः
Birth, Austerity, and Boon-Power of Hiraṇyakaśipu
Devanagari script
एते ह्येकोनपञ्चाशन्मरुतो नामतः स्मृताः / प्रसंख्यातास्तदा ताभ्यां दित्या शक्रेण चैव वै
Transliteration
ete hyekonapañcāśanmaruto nāmataḥ smṛtāḥ / prasaṃkhyātāstadā tābhyāṃ dityā śakreṇa caiva vai
Translation
हे नामाने एकोणपन्नास मरुत् म्हणून स्मरणात आहेत. तेव्हा दिती आणि शक्र (इंद्र) यांनी मिळून त्यांची गणना केली.
Word by Word
एतेthese
एते:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन — Nominative plural
हिindeed
हि:
सम्बन्धसूचक (Discourse particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय, निपात (particle)
एकोनपञ्चाशत्forty-nine
एकोनपञ्चाशत्:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक) + ऊन (प्रातिपदिक) + पञ्चाशत् (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (ऊनपूर्व), संख्यावाचक; ‘one less than fifty’ (=49), अव्ययवत् प्रयोग
मरुतःMaruts
मरुतः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमरुत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन — Nominative plural
नामतःby name
नामतः:
क्रियाविशेषण (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootनामतः (अव्यय)
Formअव्यय, तसिल्-प्रत्ययान्त (ablatival adverb) — ‘by name/as to name’
स्मृताःare remembered/known
स्मृताः:
विधेय (Predicate/विधेय)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु)
Formक्त-प्रत्यय भूतकर्मणि कृदन्त (Past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
प्रसंख्याताःwere counted
प्रसंख्याताः:
विधेय (Predicate/विधेय)
TypeVerb
Rootप्र-सम्-ख्या (धातु)
Formक्त-प्रत्यय भूतकर्मणि कृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन — ‘counted/enumerated’
तदाthen
तदा:
कालाधिकरण (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formअव्यय, कालवाचक क्रियाविशेषण — temporal adverb
ताभ्याम्by those two (fem.)
ताभ्याम्:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, द्विवचन — Instrumental dual
दित्याby Diti
दित्या:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootदिति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, एकवचन — Instrumental singular
शक्रेणby Śakra (Indra)
शक्रेण:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootशक्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, एकवचन — Instrumental singular
चand
च:
समुच्चय (Coordinator/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चय (conjunction)
एवindeed/just
एव:
अवधारण (Emphasis/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय, अवधारण (emphatic particle)
वैverily
वै:
सम्बन्धसूचक (Discourse particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formअव्यय, निपात (particle)