Shloka 61
Sagarapratijñāpālana (Fulfilment of Sagara’s Vow) — Keśinī-vivāha and Royal Return
Devanagari script
सर्वलक्षणसंपन्ने नवयौवनगोचरे / प्रिये सन्निहिते तस्य नित्यं प्रियहिते रते
Transliteration
sarvalakṣaṇasaṃpanne navayauvanagocare / priye sannihite tasya nityaṃ priyahite rate
Translation
त्या सर्व शुभ लक्षणांनी संपन्न, नवयौवनाच्या तेजात होत्या. प्रिय म्हणून त्या त्याच्या सान्निध्यात नित्य राहून त्याच्या हितातच रत असत.
Word by Word
सर्व-लक्षण-संपन्नेpossessing all auspicious marks
सर्व-लक्षण-संपन्ने:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक) + लक्षण (प्रातिपदिक) + संपन्न (कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; ‘possessed of all auspicious marks’
नव-यौवन-गोचरेin the bloom of youth
नव-यौवन-गोचरे:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootनव (प्रातिपदिक) + यौवन (प्रातिपदिक) + गोचर (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; ‘within the range of fresh youth’ i.e., in the bloom of youth
प्रियेbeloved
प्रिये:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootप्रिय (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; ‘dear/beloved’ (qualifies the two wives)
सन्निहितेpresent (near him)
सन्निहिते:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसम्+नि+√धा (धातु)
Formक्त (Past Passive Participle) used adjectivally; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; ‘present/near’
तस्यof him; his
तस्य:
Ṣaṣṭhī-sambandha (षष्ठीसम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (Genitive/6th), एकवचन
नित्यम्always
नित्यम्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootनित्य (प्रातिपदिक)
Formअव्यय (Adverb)
प्रिय-हितेin what is dear and beneficial
प्रिय-हिते:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootप्रिय (प्रातिपदिक) + हित (कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (Locative/7th), एकवचन; ‘in what is dear and beneficial’ (locative of sphere)
रतेdelighting; devoted
रते:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Root√रम् (धातु)
Formक्त (Past Passive Participle) used adjectivally; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; ‘delighting/engaged’ (qualifies the two wives)