Shloka 6
Rāma’s Inquiry into the Hidden Identity of the Radiant Stranger
Dialogue Frame
Devanagari script
मायावी भगवान्विष्णुः श्रूयते पुरुषोत्तमः / को वा त्वं वपुषानेन ब्रूहि मां समुपागतः
Transliteration
māyāvī bhagavānviṣṇuḥ śrūyate puruṣottamaḥ / ko vā tvaṃ vapuṣānena brūhi māṃ samupāgataḥ
Translation
मायावी भगवान विष्णू पुरुषोत्तम म्हणून प्रसिद्ध आहेत; या रूपाने तू कोण आहेस, जो माझ्याजवळ आला आहेस—मला सांग.
Word by Word
मायावीpossessing māyā; magical
मायावी:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootमायाविन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular)
भगवान्the Blessed Lord
भगवान्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootभगवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
विष्णुःVishnu
विष्णुः:
Karta (कर्ता/Subject apposition)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
श्रूयतेis heard; is said
श्रूयते:
Kriya (क्रिया/Finite verb)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formलट् (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि-प्रयोग (passive sense: 'is heard/said')
पुरुषोत्तमःthe Supreme Person
पुरुषोत्तमः:
Karta (कर्ता/Subject apposition)
TypeNoun
Rootपुरुष + उत्तम (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी/निर्धारणार्थ: 'of men, the best'), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
कःwho?
कः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन, प्रश्नवाचक (interrogative)
वाindeed; or
वा:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formअव्यय, विकल्पार्थक-निपात (particle of alternative/emphasis)
त्वम्you
त्वम्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, एकवचन, मध्यमपुरुषार्थ (2nd person pronoun)
वपुषाwith (this) body/form
वपुषा:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootवपुस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
अनेनby/with this
अनेन:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन, सर्वनाम; विशेषणत्वेन वपुषा इति (agreeing with vapuṣā)
ब्रूहिtell; speak
ब्रूहि:
Kriya (क्रिया/Command)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलोट् (Imperative), परस्मैपद, मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन
माम्me
माम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formद्वितीया, एकवचन
समुपागतःhaving approached; come
समुपागतः:
Karta (कर्ता/Predicate adjective of 'tvam')
TypeVerb
Rootसम् + उप + गम् (धातु) → उपागत (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त (Past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि-प्रयोग (active: 'having come')