Shloka 48
Jāmadagnya-Rāmasya Tapaścaraṇam
The Austerities of Rama Jamadagnya
Devanagari script
तस्माद्विहीनजातीयं विदित्वात्मानमब्यथ / शीघ्रमस्माद्व्रजान्यत्र नात्र कार्या विचारणा
Transliteration
tasmādvihīnajātīyaṃ viditvātmānamabyatha / śīghramasmādvrajānyatra nātra kāryā vicāraṇā
Translation
म्हणून, स्वतःला हीन जातीचा समजून, हे निर्भय, इथून लवकर दुसरीकडे जा; यात कोणताही विचार करण्याची गरज नाही.
Word by Word
तस्मात्therefore
तस्मात्:
Hetu (हेतु/Cause)
TypeIndeclinable
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतस्मात्-इति अव्ययीभाववत् प्रयोगः; हेत्वर्थे (ablatival adverb: ‘therefore/from that’)
विहीनजातीयम्one devoid of (proper) caste/lineage
विहीनजातीयम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeAdjective
Rootविहीन + जातीय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (n.), द्वितीया (Acc. 2nd), एकवचन (sg.); कर्मधारयः: ‘विहीनं जातीयं (स्वजात्या रहितम्)’
विदित्वाhaving known
विदित्वा:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया/Prior action)
TypeIndeclinable
Rootविद् (धातु) → विदित्वा
Formक्त्वान्त-अव्ययम् (absolutive/gerund): ‘having known’
आत्मानम्yourself
आत्मानम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), द्वितीया (Acc. 2nd), एकवचन (sg.)
अब्यथyou were distressed / you grieved
अब्यथ:
Kriyā (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootव्यथ् (धातु)
Formलुङ्-लकार (Aorist), मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन (sg.); परस्मैपदम्
शीघ्रम्quickly
शीघ्रम्:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootशीघ्र (प्रातिपदिक)
Formअव्ययम्; क्रियाविशेषणम् (adverb)
अस्मात्from this (place/person)
अस्मात्:
Apādāna (अपादान/Source)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), पञ्चमी (Abl. 5th), एकवचन (sg.)
व्रजgo
व्रज:
Kriyā (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootव्रज् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन (sg.); परस्मैपदम्
अन्यत्रelsewhere
अन्यत्र:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Location)
TypeIndeclinable
Rootअन्यत्र (अव्यय)
Formअव्ययम्; देशवाचक-क्रियाविशेषणम् (locative adverb: elsewhere)
नnot
न:
Pratiṣedha (प्रतिषेध/Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्ययम्
अत्रhere
अत्र:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Location)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formअव्ययम्; देशवाचकः (here)
कार्यāto be done / necessary
कार्यā:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootकार्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (f.), प्रथमा (Nom. 1st), एकवचन (sg.); विधेय-विशेषणम् (predicative adjective)
विचारणाdeliberation, consideration
विचारणा:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootविचारणा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (f.), प्रथमा (Nom. 1st), एकवचन (sg.)