Shloka 16
रामस्य हिमवद्गमनम्
Rama’s Journey to Himavat
Devanagari script
युद्ध्यद्वराहशार्दूलयूथपैरित स्तेरम् / प्रसभोन्मृष्टकान्तोरुशिलातरुतटं क्वचित्
Transliteration
yuddhyadvarāhaśārdūlayūthapairita steram / prasabhonmṛṣṭakāntoruśilātarutaṭaṃ kvacit
Translation
कुठे तरी लढणाऱ्या वराह व शार्दूलांच्या यूथांनी वेढलेला तीर होता; तेथे जोराने घासून उजळलेल्या भव्य शिळा आणि वृक्षांचे काठ होते।
Word by Word
युद्ध्यत्-वराह-शार्दूल-यूथपैःby the battling leaders of herds of boars and tigers
युद्ध्यत्-वराह-शार्दूल-यूथपैः:
करणम् (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootयुद्ध्यत् (युध् धातु, वर्तमानकृदन्त/प्र.प.) + वराह + शार्दूल + यूथप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे तृतीया (Instrumental, 3rd) बहुवचनम्; 'युद्ध्यत्' = वर्तमानकृदन्त-विशेषणम्; समासः तत्पुरुषः (युद्ध्यतां ... यूथपैः)
ईरितम्set in motion / agitated
ईरितम्:
कर्मविशेषणम् (Object-qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootईरित (ईर्/ईरय् धातु, क्त) (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे द्वितीया (Accusative, 2nd) एकवचनम्; क्तान्त-विशेषणम्
स्थिरम्firm / steady
स्थिरम्:
कर्मविशेषणम् (Object-qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्थिर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे द्वितीया (Accusative, 2nd) एकवचनम्; विशेषणम्
प्रसभ-उन्मृष्ट-कान्त-उरु-शिला-तरु-तटम्a riverbank/slope with rocks and trees, splendid and forcibly swept/cleared
प्रसभ-उन्मृष्ट-कान्त-उरु-शिला-तरु-तटम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootप्रसभ + उन्मृष्ट (मृज् धातु, क्त; उत्-√मृज्) + कान्त + उरु + शिला + तरु + तट (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे द्वितीया (Accusative, 2nd) एकवचनम्; बहुपद-तत्पुरुषः (विशेषणसमासः)
क्वचित्somewhere
क्वचित्:
अधिकरणम् (Locative sense/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootक्वचित् (अव्यय)
Formअव्ययम्; देश/कालवाचक-अव्यय (adverb)