Shloka 15
रामस्य हिमवद्गमनम्
Rama’s Journey to Himavat
Devanagari script
दरीमुखविनिष्क्रान्ततरक्षूत्पतनाकुलैः / मृगयूथार्त्तसन्नादैरापूरितगुहं क्वचित्
Transliteration
darīmukhaviniṣkrāntatarakṣūtpatanākulaiḥ / mṛgayūthārttasannādairāpūritaguhaṃ kvacit
Translation
कुठे तरी दरीच्या तोंडातून बाहेर पडून उड्या मारणाऱ्या तरक्षूंच्या गडबडीने आणि मृगयूथांच्या व्याकुळ आर्तनादांनी गुहा भरून गेली।
Word by Word
दरी-मुख-विनिष्क्रान्त-तरक्ष-उत्पतन-आकुलैःby (sounds/agents) made tumultuous by the leaping of hyenas coming out from cave-mouths
दरी-मुख-विनिष्क्रान्त-तरक्ष-उत्पतन-आकुलैः:
करणम् (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootदरी + मुख + विनिष्क्रान्त (नि-√क्रम् धातु, क्त) + तरक्ष (प्रातिपदिक) + उत्पतन (उत्-√पत्, भाव/कृदन्त-प्रातिपदिक) + आकुल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे तृतीया (Instrumental, 3rd) बहुवचनम्; क्तान्त-विशेषणसमासः; समासः बहुपद-तत्पुरुषः
मृग-यूथ-आर्त-सन्नादैःby the distressed cries of herds of deer
मृग-यूथ-आर्त-सन्नादैः:
करणम् (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootमृग + यूथ + आर्त + सन्नाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे तृतीया (Instrumental, 3rd) बहुवचनम्; तत्पुरुषः (आर्तानां सन्नादाः)
आपूरित-गुहम्a cave filled (with noise)
आपूरित-गुहम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootआपूरित (पूर् धातु, क्त; आ-√पूर्) + गुह (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे द्वितीया (Accusative, 2nd) एकवचनम्; कर्मधारयः (आपूरितं गुहम्)
क्वचित्somewhere
क्वचित्:
अधिकरणम् (Locative sense/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootक्वचित् (अव्यय)
Formअव्ययम्; देश/कालवाचक-अव्यय (adverb)