Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 19
Brahmaṇa-parīkṣā
Examination/Doctrine of the Pitṛs in Śrāddha Context
Devanagari script
बृहस्पतिरुवाच इत्येतदङ्गिराः पूर्वमृषीणामुक्तवान्प्रभुः / पृष्टश्च संशयान्सर्वानृषीनाह नृसंसदि
Transliteration
bṛhaspatiruvāca ityetadaṅgirāḥ pūrvamṛṣīṇāmuktavānprabhuḥ / pṛṣṭaśca saṃśayānsarvānṛṣīnāha nṛsaṃsadi
Translation
बृहस्पती म्हणाले—हे सर्व प्रभु अंगिरांनी पूर्वी ऋषींना सांगितले; आणि सर्व संशय विचारले असता, मनुष्यसभेत त्यांनी ऋषींना उत्तर दिले.
Word by Word
बृहस्पतिःBṛhaspati
बृहस्पतिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootबृहस्पति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउक्त्यर्थक अव्यय (quotative particle)
एतत्this
एतत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
अङ्गिराःAṅgirā (the sage)
अङ्गिराः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअङ्गिरस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (ऋषिनाम-विशेषरूप; nom. sg. in -आः)
पूर्वम्formerly
पूर्वम्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपूर्वम् (अव्यय/प्रातिपदिक)
Formकालवाचक अव्यय (adverb: ‘formerly’)
ऋषीणाम्of the sages
ऋषीणाम्:
Shashthi-Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (Genitive), बहुवचन
उक्तवान्said/spoke
उक्तवान्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु) → उक्तवत् (कृदन्त)
Formभूतकालिक कर्तरि कृदन्त (past active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘having said’
प्रभुःthe lord/master
प्रभुः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रभु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अङ्गिराः इत्यस्य विशेषणवत्
पृष्टःasked
पृष्टः:
Karma (कर्म)
TypeVerb
Rootप्रच्छ् (धातु) → पृष्ट (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘having been asked’
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय
संशयान्doubts
संशयान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसंशय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
सर्वान्all
सर्वान्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; विशेषण
ऋषीन्the sages
ऋषीन्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
आहsaid/told
आह:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअह्/ब्रू (धातु; आह as perfect form)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
नृ-संसदिin the assembly of men
नृ-संसदि:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootनृ (प्रातिपदिक) + संसद् (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (genitive determinative); स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (Locative), एकवचन