Shloka 41
Nakṣatra-Śrāddha (Ancestral Rites Connected with Asterisms) — नक्षत्रश्राद्धम्
Devanagari script
यद्विष्टितशिरा भुङ्क्ते यद्भुङ्क्ते दक्षिणामुखः / सोपानत्कश्च यद्भुङ्क्ते यच्च दत्तमसत्कृतम्
Transliteration
yadviṣṭitaśirā bhuṅkte yadbhuṅkte dakṣiṇāmukhaḥ / sopānatkaśca yadbhuṅkte yacca dattamasatkṛtam
Translation
जो डोके झाकून खातो, जो दक्षिणेकडे तोंड करून खातो, जो पादत्राण घालून खातो, आणि जो दान अवमानाने दिले जाते—हे सर्व दोषयुक्त आहे.
Word by Word
यत्that which
यत्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; सम्बन्धक (relative)
विष्टितशिराःone with head covered/soiled with excrement
विष्टितशिराः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootविष्टित-शिरस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; बहुव्रीहिः (यस्य शिरः विष्टितम्)
भुङ्क्तेeats/enjoys
भुङ्क्ते:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootभुज् (धातु)
Formलट् (Present/लट्), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; आत्मनेपदम्
यत्that which
यत्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; सम्बन्धक
भुङ्क्तेeats/enjoys
भुङ्क्ते:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootभुज् (धातु)
Formलट्, प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपदम्
दक्षिणामुखःone facing south
दक्षिणामुखः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootदक्षिणा-मुख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; कर्मधारयः (दक्षिणं मुखं यस्य)
स-उपानत्कःone wearing footwear
स-उपानत्कः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootस + उपानत्क (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहिः (उपानत्कौ/पादत्राणे सन्ति यस्य)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
यत्that which
यत्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धक
भुङ्क्तेeats/enjoys
भुङ्क्ते:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootभुज् (धातु)
Formलट्, प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपदम्
यत्that which
यत्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धक
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
दत्तम्given
दत्तम्:
Karma (कर्म/Object qualifier)
TypeAdjective
Rootदा (धातु) + त (कृत् प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘यत्’ इत्यस्य विशेषण
असत्कृतम्dishonored / not respectfully received
असत्कृतम्:
Karma (कर्म/Object qualifier)
TypeAdjective
Rootअ- + सत्कृत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कृदन्त-विशेषण (not properly honored/received)