Shloka 6
श्राद्धकल्पे पितृदेवपूजाक्रमः (Śrāddhakalpa: Order of Pitṛ and Deva Worship)
Devanagari script
वरं वृणीध्वं प्रीताः स्म कं कामं कखामहे / एवमुक्ते तु पितृभिस्तदा त्रैलोक्यभावनः
Transliteration
varaṃ vṛṇīdhvaṃ prītāḥ sma kaṃ kāmaṃ kakhāmahe / evamukte tu pitṛbhistadā trailokyabhāvanaḥ
Translation
पितर म्हणाले—“आम्ही प्रसन्न आहोत; वर मागा, कोणती इच्छा पूर्ण करू?” असे पितरांनी म्हटल्यावर तेव्हा त्रैलोक्यभावन (उत्तर देऊ लागला)।
Word by Word
वरम्a boon
वरम्:
कर्म (Object)
TypeNoun
Rootवर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — Accusative singular
वृणीध्वम्choose (you all)
वृणीध्वम्:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootवृ (धातु)
Formलोट् (Imperative/लोट्), मध्यमपुरुष, बहुवचन — 2nd person plural; आत्मनेपद
प्रीताःpleased
प्रीताः:
सम्बोधन-विशेषण (Vocative sense qualifier)
TypeAdjective
Rootप्री (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-कृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन — Nominative plural; addressing/qualifying the hearers
स्मindeed/just
स्म:
वाक्योपपत्ति (Particle)
TypeIndeclinable
Rootस्म (अव्यय)
Formअव्यय — particle (emphatic/remembered speech marker)
कम्which/what
कम्:
कर्म (Object)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — Accusative singular interrogative
कामम्desire/wish
कामम्:
कर्म (Object apposition)
TypeNoun
Rootकाम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — Accusative singular
कखामहेwe desire/ask (uncertain reading)
कखामहे:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootखम्/खाम्? (धातु)
Formपाठभेद/दुष्पाठ-सन्देहः: ‘कखामहे’ सम्भवतः ‘काङ्क्षामहे/कामयामहे/याचामहे’ इत्यर्थे; लट्/लिट्? प्रथमपुरुष बहुवचन आत्मनेपद (अनिश्चित)
एवम्thus
एवम्:
प्रकार (Manner adverbial)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय — manner adverb
उक्तेwhen said
उक्ते:
सप्तमी-सम्बन्ध/भावे (Locative absolute)
TypeAdjective
Rootवच् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-कृदन्त (past passive participle) used as locative absolute, नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन — ‘when (it was) said’
तुthen/but
तु:
वाक्योपपत्ति (Particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय — contrast particle
पितृभिःby the Pitṛs
पितृभिः:
करण/कर्तृ (Agent in passive/Instrumental)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन — Instrumental plural
तदाthen
तदा:
कालाधिकरण (Temporal)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formअव्यय — time adverb
त्रैलोक्यभावनःthe sustainer of the three worlds
त्रैलोक्यभावनः:
कर्ता (Subject)
TypeNoun
Rootत्रैलोक्य + भावन (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (त्रैलोक्यस्य भावनः/पालकः), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Nominative singular