Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 22
श्राद्धकल्पे पितृदेवपूजाक्रमः (Śrāddhakalpa: Order of Pitṛ and Deva Worship)
Devanagari script
परशृङ्गं गवां मूत्रं बलिं सूत्रं समुत्क्षिपेत् / तन्निवेद्यो भवेत्पिण्डः पितॄणां यस्तु जीवति
Transliteration
paraśṛṅgaṃ gavāṃ mūtraṃ baliṃ sūtraṃ samutkṣipet / tannivedyo bhavetpiṇḍaḥ pitṝṇāṃ yastu jīvati
Translation
दुसऱ्या शिंगाकडे, गायीच्या मूत्राजवळ, बलि व सूत्र वर उचलून अर्पावे. जो जीवित आहे तो पितरांसाठी निवेद्य पिंड ठरतो.
Word by Word
परशृङ्गम्the far horn / outer horn
परशृङ्गम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपर (प्रातिपदिक) + शृङ्ग (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (परं शृङ्गम्/पर-शृङ्गम्), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन — Neuter, Accusative, Singular
गवाम्of cows
गवाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी विभक्ति, बहुवचन — Feminine, Genitive, Plural
मूत्रम्urine
मूत्रम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमूत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन — Neuter, Accusative, Singular
बलिम्offering
बलिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootबलि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन — Masculine, Accusative, Singular
सूत्रम्thread/cord
सूत्रम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसूत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन — Neuter, Accusative, Singular
समुत्क्षिपेत्should toss/throw up
समुत्क्षिपेत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + उत् + क्षिप् (धातु)
Formविधिलिङ्, प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद — Optative, 3rd person, Singular, Parasmaipada
तत्that
तत्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन — Neuter, Nominative, Singular (correlative)
निवेद्यःto be offered
निवेद्यः:
Vidheyavisheshana (विधेयविशेषण)
TypeAdjective
Rootनि + विद् (धातु) + यत् (कृत्प्रत्यय)
Formयत्-कृदन्त (gerundive), पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन — Masculine, Nominative, Singular; ‘to be offered/presented’
भवेत्should become
भवेत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formविधिलिङ्, प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद — Optative, 3rd person, Singular, Parasmaipada
पिण्डःrice-ball (piṇḍa)
पिण्डः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपिण्ड (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन — Masculine, Nominative, Singular
पितॄणाम्of the ancestors
पितॄणाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी विभक्ति, बहुवचन — Masculine, Genitive, Plural
यःwho
यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन — Masculine, Nominative, Singular (relative pronoun)
तुindeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात — particle ‘but/indeed’
जीवतिlives
जीवति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootजीव् (धातु)
Formलट्-लकार (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद — Present, 3rd person, Singular, Parasmaipada