Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 20
श्राद्धकल्पे पितृदेवपूजाक्रमः (Śrāddhakalpa: Order of Pitṛ and Deva Worship)
Devanagari script
ऋणं भुङ्क्ते स पापात्मा यः पचेदात्मकारणात् / तस्मान्निर्वर्तयेत्पञ्च महायज्ञान्सदा बुधः
Transliteration
ṛṇaṃ bhuṅkte sa pāpātmā yaḥ pacedātmakāraṇāt / tasmānnirvartayetpañca mahāyajñānsadā budhaḥ
Translation
जो फक्त स्वतःसाठी शिजवतो तो पापात्मा ऋण भोगतो. म्हणून ज्ञानी पुरुषाने नेहमी पाच महायज्ञ करावेत.
Word by Word
ऋणम्debt
ऋणम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootऋण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन — Neuter, Accusative, Singular
भुङ्क्तेincurs/enjoys
भुङ्क्ते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootभुज् (धातु)
Formलट्-लकार (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद — Present, 3rd person, Singular, Ātmanepada
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन — Masculine, Nominative, Singular
पापात्माsinful-souled person
पापात्मा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपाप (प्रातिपदिक) + आत्मन् (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (पापः आत्मा यस्य/पाप आत्मा), पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन — Masculine, Nominative, Singular
यःwho
यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन — Masculine, Nominative, Singular (relative pronoun)
पचेत्should cook
पचेत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootपच् (धातु)
Formविधिलिङ् (आज्ञार्थ/संभावना), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद — Optative, 3rd person, Singular, Parasmaipada
आत्मकारणात्from self-interest / for oneself
आत्मकारणात्:
Hetu/Apadana (हेतु/अपादान)
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक) + कारण (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (आत्मनः कारणम्), नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी विभक्ति, एकवचन — Neuter, Ablative, Singular; ‘for one’s own sake’
तस्मात्therefore
तस्मात्:
Hetu (हेतु)
TypeIndeclinable
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतस्मात्-इत्यव्ययीभाववत् प्रयोग; हेत्वर्थ — indeclinable usage ‘therefore’
निर्वर्तयेत्should perform/complete
निर्वर्तयेत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootनिर् + वृत् (धातु) (णिच्)
Formविधिलिङ्, प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद; णिच्-प्रयोग (causative) — Optative, 3rd person, Singular, Parasmaipada; ‘should carry out/perform’
पञ्चfive
पञ्च:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपञ्च (संख्या-प्रातिपदिक)
Formसंख्यावाचक, अत्र ‘महायज्ञान्’ इत्यस्य विशेषण — numeral ‘five’
महायज्ञान्great sacrifices
महायज्ञान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + यज्ञ (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (महान् यज्ञः), पुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, बहुवचन — Masculine, Accusative, Plural
सदाalways
सदा:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसदा (अव्यय)
Formकालवाचक अव्यय — adverb ‘always’
बुधःa wise man
बुधः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootबुध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन — Masculine, Nominative, Singular