Shloka 43
Pitṛ-Śrāddha Vidhi: Rājata-dāna, Kṛṣṇājina, and Vedi/Garta Construction
Ancestral Rite Protocols
Devanagari script
संयुक्तान्मधुसर्पिर्भ्यं सो ऽग्निष्टोमफलं लभेत् / धूपं गन्धगुणोपेतं कृत्वा पितृपरायणः
Transliteration
saṃyuktānmadhusarpirbhyaṃ so 'gniṣṭomaphalaṃ labhet / dhūpaṃ gandhaguṇopetaṃ kṛtvā pitṛparāyaṇaḥ
Translation
मधु व तूप युक्त अर्पण करणारा अग्निष्टोम यज्ञाचे फळ मिळवतो; सुगंधगुणयुक्त धूप तयार करून जो पितरांमध्ये परायण राहतो।
Word by Word
संयुक्तान्mixed/combined
संयुक्तान्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसम् + युज् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past participle) ‘joined/mixed’; पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; Accusative plural (qualifying मधुसर्पिः)
मधु-सर्पिःwith honey and ghee
मधु-सर्पिः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootमधु (प्रातिपदिक) + सर्पिस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), द्विवचन; Instrumental dual; इतरेतर-द्वन्द्व (with honey and ghee)
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, प्रथमा, एकवचन; Nominative singular
अग्निष्टोम-फलम्Agniṣṭoma’s fruit (merit)
अग्निष्टोम-फलम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअग्निष्टोम (प्रातिपदिक) + फल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; Accusative singular; षष्ठी-तत्पुरुष (fruit of the Agniṣṭoma sacrifice)
लभेत्would obtain
लभेत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootलभ् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; ‘would obtain/should obtain’
धूपम्incense
धूपम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootधूप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; Accusative singular
गन्ध-गुण-उपेतम्endowed with fragrant qualities
गन्ध-गुण-उपेतम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootगन्ध (प्रातिपदिक) + गुण (प्रातिपदिक) + उपेत (कृदन्त; इ/ए धातु with उप- prefix, क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; Accusative singular; तत्पुरुष ‘endowed with qualities of fragrance’; उपेत = क्त-प्रत्ययान्त
कृत्वाhaving prepared/made
कृत्वा:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (absolutive/gerund); ‘having made/done’
पितृ-परायणःdevoted to the ancestors
पितृ-परायणः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootपितृ (प्रातिपदिक) + परायण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; Nominative singular; तत्पुरुष (one devoted to the ancestors)