Brahma Purana — The Naimittika and Prākṛta Dissolutions: Cosmic Absorption into Viṣṇu, Shloka 4
Devanagari script
एकार्णवे ततस् तस्मिञ् शेषशय्यास्थितः प्रभुः ब्रह्मरूपधरः शेते भगवान् आदिकृद् धरिः //
Translation
येथे चतुर्थ श्लोकात सत्कर्माची महिमा व शास्त्रसम्मत वचन सांगितले आहे।
Word by Word
ekārṇavein the single ocean (cosmic flood)
ekārṇave:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rooteka + arṇava (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/अधिकरण), एकवचन; समासः—कर्मधारयः (‘एकः अर्णवः’ = one ocean)
tataḥthen/thereupon
tataḥ:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Roottatas (अव्यय/प्रातिपदिक-निपात)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb) ‘thereupon/then’
tasminin that (ocean)
tasmin:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/अधिकरण), एकवचन; सर्वनाम
śeṣaśayyāsthitaḥsituated on the couch of Śeṣa
śeṣaśayyāsthitaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootśeṣa + śayyā + sthita (कृदन्त; √sthā धातु)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; भूतकृदन्त (past participle) ‘स्थित’ (having lain/being situated); समासः—तत्पुरुषः (‘शेषस्य शय्या’ + ‘तत्र स्थितः’)
prabhuḥthe Lord
prabhuḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootprabhu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन
brahmarūpadharaḥbearing the form of Brahmā
brahmarūpadharaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootbrahman + rūpa + dhara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (‘ब्रह्मणः रूपम्’ + ‘धरः’ = bearer of Brahmā-form)
śetelies/reposes
śete:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√śī (शीङ्/शयने धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद
bhagavānthe Blessed Lord
bhagavān:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbhagavat (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
ādikṛtthe primeval creator
ādikṛt:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootādi + kṛt (कृदन्त; √kṛ धातु)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कृदन्त ‘कृत्’ (agent noun) = maker; समासः—तत्पुरुषः (‘आदिं करोति’ = primeval creator)
hariḥHari (Viṣṇu)
hariḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roothari (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
Speaker
Vyāsa narrating to brāhmaṇas/sages