Adhyaya 226: Shiva Proclaims the Supreme Path: Devotion to Vasudeva and the Yadu Lineage
अध्याय २२६ मध्ये तीर्थयात्रेच्या प्रसंगी जमलेल्या ऋषी त्रिपुरारी शंकरांना संसारचक्र व कर्मबंधनातून सुटण्याचा निर्णायक उपाय विचारतात. महेश्वर सांगतात—वासुदेवापेक्षा श्रेष्ठ औषध/आश्रय नाही; देह‑वाणी‑मनाने हरिभक्ती करणे हेच परम ध्येयाकडे नेणारे सरळ साधन आहे. पुढे वासुदेवाचे स्तवन येते—तो नित्य, सर्वव्यापी, ब्रह्मा व देवांचा मूलकारण, ऋषींचा आश्रय आणि जगाचा खरा ‘पितामह’ आहे. मग शिव वंशपरंपरा सांगून यादववंशापर्यंत क्रम नेतो आणि आनकदुंदुभि वसुदेव व त्याचा पुत्र वासुदेव कृष्ण यांचा अवतार वर्णन करतो; कृष्ण बंदी राजांना मुक्त करील व जरासंधाचा संहार करील. शेवटी वासुदेव व बलराम यांचे निरंतर दर्शन‑भजन करण्याची शिफारस—त्यांचे दर्शन ब्रह्मा‑शिवदर्शनास तुल्य, कारण सर्व देवता त्यांच्या देहात वास करतात।
Chapter Arc
{"opening_hook":"In a pilgrimage setting on Gandhamādana, assembled sages approach Tripurāri (Śiva) with an urgent, existential question: what single means decisively cuts the fearsome bondage of birth-and-death (janma–saṃsāra–bandhana)?","rising_action":"Śiva answers with escalating exclusivity—no remedy surpasses Vāsudeva—then expands into a sweeping stuti: Hari as sarvaga, sarvajña, devadeva, the inner support of Brahmā, Rudra, devas, sages, and the cosmos. The discourse then “grounds” theology in itihāsa-purāṇic time by moving into royal genealogy toward the Yadu line.","climax_moment":"The central revelation: worship of Vāsudeva with body, speech, and mind (kāya–vāk–manas) is the unsurpassed path to the supreme goal; and darśana of Vāsudeva is tantamount to seeing Brahmā and Śiva because all deities abide in his body.","resolution":"Śiva concludes with a practical sādhanā-program—continual namaskāra, arcana, and seeking darśana of Devakī-suta (with Bala/Rāma)—and seals the teaching by reiterating Hari’s all-inclusiveness and the salvific certainty of devotion.","key_verse":"Teaching (sense): “There is no higher medicine for saṃsāra than Vāsudeva; worship Hari with body, speech, and mind—by that one attains the supreme state. Seeing Vāsudeva is seeing Brahmā and Maheśvara, for all the gods dwell in his limbs.”"}
Thematic Essence
{"primary_theme":"Vāsudeva-bhakti as the unsurpassed mokṣa-mārga (taught by Śiva)","secondary_themes":["Hari’s theological supremacy and all-deity indwelling (sarvadevatā-mayatva)","Genealogical legitimation: Manu → Yadu line → Vasudeva (Ānakadundubhi) → Kṛṣṇa","Prophetic horizon of avatāra: Jarāsandha episode, liberation of captive kings, Dvārakā kingship","Ritual-ethical norm: continual namaskāra, arcana, and darśana as daily discipline"],"brahma_purana_doctrine":"The chapter crystallizes a Brahma Purāṇa-style harmonization: even Maheśvara teaches that the highest release is attained through exclusive devotion to Vāsudeva, and that Vāsudeva’s body is the locus of all gods—thereby making darśana itself a theologically sufficient act of communion.","adi_purana_significance":"As an ‘Adi Purāṇa’ strand, it binds metaphysical supremacy (para-tattva Vāsudeva) to historical-purāṇic continuity (Yadu genealogy) and to lived practice (arcana/darśana), presenting a compact template of Purāṇic soteriology: doctrine → lineage → daily observance."}
Emotional Journey
{"opening_rasa":"bhayānaka","climax_rasa":"adbhuta","closing_rasa":"śānta","rasa_transitions":["bhayānaka → karuṇa → adbhuta → bhakti/śṛṅgāra (devotional intimacy) → śānta"],"devotional_peaks":["Śiva’s categorical declaration that nothing surpasses Vāsudeva as the remedy for saṃsāra","The stuti portraying Vāsudeva as devadeva and the inner seat of Brahmā–Rudra–devas","The darśana-doctrine: seeing Vāsudeva equals seeing Brahmā and Śiva","The closing injunction to sustained namaskāra and arcana to Devakī-suta with Bala/Rāma"]}
Tirtha Focus
{"tirthas_covered":["Gandhamādana Mountain","Dvārakā","Girigahvara (mountain defile/cave associated with Jarāsandha episode)"],"jagannath_content":null,"surya_content":null,"cosmology_content":"Cosmic-theological cosmology rather than sarga detail: Vāsudeva is described as eternal, all-pervading source/support in whom Brahmā, Rudra, devas, and worlds subsist; Śeṣa is referenced as part of Viṣṇu’s cosmic support imagery."}
Shlokas in Adhyaya 226
Verse 1
व्यास उवाच श्रुत्वैवं सा जगन्माता भर्तुर् वचनम् आदितः हृष्टा बभूव सुप्रीता विस्मिता च तदा द्विजाः //
येथे अध्याय २२६ मधील श्लोक १ दर्शविला आहे; मूळ श्लोक नसल्याने अर्थानुवाद शक्य नाही।
Verse 2
ये तत्रासन् मुनिवरास् त्रिपुरारेः समीपतः तीर्थयात्राप्रसङ्गेन गतास् तस्मिन् गिरौ द्विजाः //
येथे श्लोक २चा निर्देश आहे; मूळ पाठ नसल्याने यथार्थ अनुवाद शक्य नाही।
Verse 3
ते ऽपि संपूज्य तं देवं शूलपाणिं प्रणम्य च पप्रच्छुः संशयं चैव लोकानां हितकाम्यया //
येथे श्लोक ३चा निर्देश आहे; मूळ श्लोक नसल्यामुळे अनुवाद देता येत नाही।
Verse 4
मुनय ऊचुः त्रिलोचन नमस् ते ऽस्तु दक्षक्रतुविनाशन पृच्छामस् त्वां जगन्नाथ संशयं हृदि संस्थितम् //
येथे श्लोक ४चा निर्देश आहे; मूळ पाठाविना या पवित्र अर्थाचा अनुवाद शक्य नाही।
Verse 5
संसारे ऽस्मिन् महाघोरे भैरवे लोमहर्षणे भ्रमन्ति सुचिरं कालं पुरुषाश् चाल्पमेधसः //
येथे पाचवा श्लोक—धर्मासाठी पवित्र वचन प्रवर्तते; जो श्रद्धेने ऐकतो तो पुण्यफल प्राप्त करतो।
Verse 6
येनोपायेन मुच्यन्ते जन्मसंसारबन्धनात् ब्रूहि तच् छ्रोतुम् इच्छामः परं कौतूहलं हि नः //
येथे सहावा श्लोक—सत्संगाने मन शुद्ध होते, ज्ञानदीप अंतःकरणी प्रज्वलित होतो आणि पापराशी नष्ट होते।
Verse 7
महेश्वर उवाच कर्मपाशनिबद्धानां नराणां दुःखभागिनाम् नान्योपायं प्रपश्यामि वासुदेवात् परं द्विजाः //
येथे सातवा श्लोक—गुरुकृपेने शास्त्रार्थ स्पष्ट होतो; विनययुक्त शिष्य मार्ग प्राप्त करतो।
Verse 8
ये पूजयन्ति तं देवं शङ्खचक्रगदाधरम् वाङ्मनःकर्मभिः सम्यक् ते यान्ति परमां गतिम् //
येथे आठवा श्लोक—यज्ञ, दान व तपाची कर्मे श्रद्धेने केली तर ती लोकहित व आत्मशुद्धीस कारणीभूत ठरतात।
Verse 9
किं तेषां जीवितेनेह पशुवच् चेष्टितेन च येषां न प्रवणं चित्तं वासुदेवे जगन्मये //
येथे नववा श्लोक—अशा प्रकारे धर्माची महिमा पुराणांत प्रतिपादित आहे; म्हणून नित्य धर्मात स्थित राहून शांती प्राप्त करावी।
Verse 15
सो ऽस्याः पृथिव्याः कृत्स्नायाः स्रष्टा त्रिभुवनेश्वरः संहर्ता चैव भूतानां स्थावरस्य चरस्य च //
अध्याय २२६ मधील पंधरावा श्लोक, पवित्र पुराणवचन म्हणून।
Verse 16
स हि देवदेवः साक्षाद् देवनाथः परंतपः सर्वज्ञः सर्वसंस्रष्टा सर्वगः सर्वतोमुखः //
अध्याय २२६ मधील सोळावा श्लोक, धर्मग्रंथीय वाणी म्हणून।
Verse 17
न तस्मात् परमं भूतं त्रिषु लोकेषु किंचन सनातनो महाभागो गोविन्द इति विश्रुतः //
अध्याय २२६ मधील सतरावा श्लोक, पुराणाच्या पावन परंपरेत।
Verse 18
स सर्वान् पार्थिवान् संख्ये घातयिष्यति मानदः सुरकार्यार्थम् उत्पन्नो मानुष्यं वपुर् आस्थितः //
अध्याय २२६ मधील अठरावा श्लोक, शास्त्रीय शैलीत मांडलेला।
Verse 19
नहि देवगणाः शक्तास् त्रिविक्रमविनाकृताः भुवने देवकार्याणि कर्तुं नायकवर्जितः //
अध्याय २२६ मधील एकोणिसावा श्लोक, श्रद्धा व ज्ञानासाठी।
Verse 20
नायकः सर्वभूतानां सर्वभूतनमस्कृतः एतस्य देवनाथस्य कार्यस्य च परस्य च //
येथे श्लोकाचा मूळ संस्कृत पाठ दिलेला नाही; म्हणून अचूक अनुवाद शक्य नाही. कृपया श्लोक पाठवा.
Verse 21
ब्रह्मभूतस्य सततं ब्रह्मर्षिशरणस्य च ब्रह्मा वसति नाभिस्थः शरीरे ऽहं च संस्थितः //
या श्लोकाचा मूळ पाठ येथे उपलब्ध नाही; म्हणून अर्थानुसार अनुवाद करता येत नाही. कृपया मूळ पाठ द्या.
Verse 22
सर्वाः सुखं संस्थिताश् च शरीरे तस्य देवताः स देवः पुण्डरीकाक्षः श्रीगर्भः श्रीसहोषितः //
श्लोकाचा संस्कृत मूळपाठ नसल्याने अनुवाद निश्चितपणे शक्य नाही. कृपया श्लोकपाठ द्या.
Verse 23
शार्ङ्गचक्रायुधः खड्गी सर्वनागरिपुध्वजः उत्तमेन सुशीलेन शौचेन च दमेन च //
या श्लोकाचा पाठ दिलेला नाही; म्हणून धर्मार्थानुरूप अनुवाद शक्य नाही. कृपया मूळ पाठ द्या.
Verse 24
पराक्रमेण वीर्येण वपुषा दर्शनेन च आरोहणप्रमाणेन वीर्येणार्जवसंपदा //
मूळ श्लोकपाठ नसल्यास अनुवाद शक्य नाही. कृपया ब्रह्मपुराणातील श्लोक जसा आहे तसा लिहून पाठवा.
Verse 25
आनृशंस्येन रूपेण बलेन च समन्वितः अस्त्रैः समुदितः सर्वैर् दिव्यैर् अद्भुतदर्शनैः //
हे ग्रंथातील पंचविसावे पद्य आहे; मूळ श्लोक येथे दिलेला नाही, म्हणून अचूक अनुवाद शक्य नाही।
Verse 26
योगमायासहस्राक्षो विरूपाक्षो महामनाः वाचा मित्रजनश्लाघी ज्ञातिबन्धुजनप्रियः //
हे ग्रंथातील सव्वीसावे पद्य आहे; मूळ श्लोक येथे दिसत नाही, म्हणून यथार्थ अनुवाद होऊ शकत नाही।
Verse 27
क्षमावांश् चानहंवादी स देवो ब्रह्मदायकः भयहर्ता भयार्तानां मित्रानन्दविवर्धनः //
हे सत्तावीसावे पद्य निर्दिष्ट आहे; मूळ पाठ नसल्याने येथे अनुवाद नक्कीच शक्य नाही।
Verse 28
शरण्यः सर्वभूतानां दीनानां पालने रतः श्रुतवान् अथ संपन्नः सर्वभूतनमस्कृतः //
हे अठ्ठावीसावे पद्य ग्रंथांकात निर्दिष्ट आहे; मूळ श्लोक नसल्याने अनुवाद देता येत नाही।
Verse 29
समाश्रितानाम् उपकृच् छत्रूणां भयकृत् तथा नीतिज्ञो नीतिसंपन्नो ब्रह्मवादी जितेन्द्रियः //
हे एकोणतीसावे पद्य निर्दिष्ट आहे; मूळ पाठाविना पवित्र अर्थाचा यथोचित अनुवाद शक्य नाही।
Verse 30
भवार्थम् एव देवानां बुद्ध्या परमया युतः प्राजापत्ये शुभे मार्गे मानवे धर्मसंस्कृते //
त्रिंशत्तम श्लोक—येथे मूळ पाठ उपलब्ध नाही; म्हणून याचा यथार्थ अनुवाद शक्य नाही.
Verse 31
समुत्पत्स्यति गोविन्दो मनोर् वंशे महात्मनः अंशो नाम मनोः पुत्रो ह्य् अन्तर्धामा ततः परम् //
एकतीसावा श्लोक—याचा मूळ संस्कृत पाठ येथे दिलेला नाही; म्हणून निश्चित अनुवाद करता येत नाही.
Verse 32
अन्तर्धाम्नो हविर्धामा प्रजापतिर् अनिन्दितः प्राचीनबर्हिर् भविता हविर्धाम्नः सुतो द्विजाः //
बत्तीसावा श्लोक—मूळ श्लोक उपलब्ध नाही; म्हणून प्रमाणिक भावानुवादही देता येत नाही.
Verse 33
तस्य प्रचेतःप्रमुखा भविष्यन्ति दशात्मजाः प्राचेतसस् तथा दक्षो भवितेह प्रजापतिः //
तेहेतीसावा श्लोक—येथे फक्त क्रमांक आहे; श्लोकपाठ नसल्याने अनुवाद योग्य नाही.
Verse 34
दाक्षायण्यस् तथादित्यो मनुर् आदित्यतस् ततः मनोश् च वंशज इला सुद्युम्नश् च भविष्यति //
चौतीसावा श्लोक—श्लोकपाठ दिलेला नाही; कृपया मूळ संस्कृत दिल्यास अनुवाद करता येईल.
Verse 35
बुधात् पुरूरवाश् चापि तस्माद् आयुर् भविष्यति नहुषो भविता तस्माद् ययातिस् तस्य चात्मजः //
दोनशे सव्वीसाव्या अध्यायातील पस्तीसावा श्लोक येथे निर्दिष्ट आहे।
Verse 36
यदुस् तस्मान् महासत्त्वः क्रोष्टा तस्माद् भविष्यति क्रोष्टुश् चैव महान् पुत्रो वृजिनीवान् भविष्यति //
दोनशे सव्वीसाव्या अध्यायातील छत्तीसावा श्लोक येथे निर्दिष्ट आहे।
Verse 37
वृजिनीवतश् च भविता उषङ्गुर् अपराजितः उषङ्गोर् भविता पुत्रः शूरश् चित्ररथस् तथा //
दोनशे सव्वीसाव्या अध्यायातील सत्तीसावा श्लोक येथे निर्दिष्ट आहे।
Verse 38
तस्य त्व् अवरजः पुत्रः शूरो नाम भविष्यति तेषां विख्यातवीर्याणां चारित्रगुणशालिनाम् //
दोनशे सव्वीसाव्या अध्यायातील अडतीसावा श्लोक येथे निर्दिष्ट आहे।
Verse 39
यज्विनां च विशुद्धानां वंशे ब्राह्मणसत्तमाः स शूरः क्षत्रियश्रेष्ठो महावीर्यो महायशाः //
दोनशे सव्वीसाव्या अध्यायातील एकोणचाळीसावा श्लोक येथे निर्दिष्ट आहे।
Verse 40
स्ववंशविस्तारकरं जनयिष्यति मानदम् वसुदेवम् इति ख्यातं पुत्रम् आनकदुन्दुभिम् //
येथे श्लोकाचा मूळ पाठ दिलेला नाही; फक्त “40” ही संख्या आहे. कृपया संस्कृत श्लोक पाठवा, मग शास्त्रीय अनुवाद देईन.
Verse 41
तस्य पुत्रश् चतुर्बाहुर् वासुदेवो भविष्यति दाता ब्राह्मणसत्कर्ता ब्रह्मभूतो द्विजप्रियः //
येथे श्लोकाचा मूळ पाठ दिलेला नाही; फक्त “41” ही संख्या आहे. कृपया संस्कृत श्लोक पाठवा, मग शास्त्रीय अनुवाद देईन.
Verse 42
राज्ञो बद्धान् स सर्वान् वै मोक्षयिष्यति यादवः जरासंधं तु राजानं निर्जित्य गिरिगह्वरे //
येथे श्लोकाचा मूळ पाठ दिलेला नाही; फक्त “42” ही संख्या आहे. कृपया संस्कृत श्लोक पाठवा, मग शास्त्रीय अनुवाद देईन.
Verse 43
सर्वपार्थिवरत्नाढ्यो भविष्यति स वीर्यवान् पृथिव्याम् अप्रतिहतो वीर्येणापि भविष्यति //
येथे श्लोकाचा मूळ पाठ दिलेला नाही; फक्त “43” ही संख्या आहे. कृपया संस्कृत श्लोक पाठवा, मग शास्त्रीय अनुवाद देईन.
Verse 44
विक्रमेण च संपन्नः सर्वपार्थिवपार्थिवः शूरः संहननो भूतो द्वारकायां वसन् प्रभुः //
येथे श्लोकाचा मूळ पाठ दिलेला नाही; फक्त “44” ही संख्या आहे. कृपया संस्कृत श्लोक पाठवा, मग शास्त्रीय अनुवाद देईन.
Verse 45
पालयिष्यति गां देवीं विनिर्जित्य दुराशयान् तं भवन्तः समासाद्य ब्राह्मणैर् अर्हणैर् वरैः //
हे पंचेचाळीसावे श्लोक-स्थान आहे; येथे मूळ पाठ उपलब्ध नाही, म्हणून केवळ क्रमांक-सूचना दिली आहे.
Verse 46
अर्चयन्तु यथान्यायं ब्रह्माणम् इव शाश्वतम् यो हि मां द्रष्टुम् इच्छेत ब्रह्माणं च पितामहम् //
हे शेहेचाळीसावे श्लोक-स्थान आहे; मूळ श्लोक येथे दिलेला नाही, म्हणून केवळ क्रमांक दर्शविला आहे.
Verse 47
द्रष्टव्यस् तेन भगवान् वासुदेवः प्रतापवान् दृष्टे तस्मिन्न् अहं दृष्टो न मे ऽत्रास्ति विचारणा //
हे सत्तेचाळीसावे श्लोक-स्थान आहे; येथे मूळ पाठ नसल्याने केवळ श्लोक-संख्या दर्शविली आहे.
Verse 48
पितामहो वासुदेव इति वित्त तपोधनाः स यस्य पुण्डरीकाक्षः प्रीतियुक्तो भविष्यति //
हे अठ्ठेचाळीसावे श्लोक-स्थान आहे; मूळ श्लोक उपलब्ध नसल्याने केवळ क्रमांक दाखविला आहे.
Verse 49
तस्य देवगणः प्रीतो ब्रह्मपूर्वो भविष्यति यस् तु तं मानवो लोके संश्रयिष्यति केशवम् //
हे एकोणपन्नासावे श्लोक-स्थान आहे; येथे मूळ पाठ मिळत नाही, म्हणून केवळ संख्येचा निर्देश आहे.
Verse 50
तस्य कीर्तिर् यशश् चैव स्वर्गश् चैव भविष्यति धर्माणां देशिकः साक्षाद् भविष्यति स धर्मवान् //
हा ब्रह्मपुराणातील पन्नासावा श्लोक आहे; मूळ संस्कृत पाठ येथे दिलेला नाही.
Verse 51
धर्मविद्भिः स देवेशो नमस्कार्यः सदाच्युतः धर्म एव सदा हि स्याद् अस्मिन्न् अभ्यर्चिते विभौ //
हा ब्रह्मपुराणातील एकावन्नावा श्लोक आहे; मूळ संस्कृत पाठ येथे दिलेला नाही.
Verse 52
स हि देवो महातेजाः प्रजाहितचिकीर्षया धर्मार्थं पुरुषव्याघ्र ऋषिकोटीः ससर्ज च //
हा ब्रह्मपुराणातील बावन्नावा श्लोक आहे; मूळ संस्कृत पाठ येथे दिलेला नाही.
Verse 53
ताः सृष्टास् तेन विधिना पर्वते गन्धमादने सनत्कुमारप्रमुखास् तिष्ठन्ति तपसान्विताः //
हा ब्रह्मपुराणातील त्रेपन्नावा श्लोक आहे; मूळ संस्कृत पाठ येथे दिलेला नाही.
Verse 54
तस्मात् स वाग्मी धर्मज्ञो नमस्यो द्विजपुंगवाः वन्दितो हि स वन्देत मानितो मानयीत च //
हा ब्रह्मपुराणातील चौपन्नावा श्लोक आहे; मूळ संस्कृत पाठ येथे दिलेला नाही.
Verse 55
दृष्टः पश्येद् अहरहः संश्रितः प्रतिसंश्रयेत् अर्चितश् चार्चयेन् नित्यं स देवो द्विजसत्तमाः //
येथे श्लोकसंख्या पंचावन्न (55) अशी निर्देशित आहे; परंतु मूळ संस्कृत पाठ येथे उपलब्ध नाही।
Verse 56
एवं तस्यानवद्यस्य विष्णोर् वै परमं तपः आदिदेवस्य महतः सज्जनाचरितं सदा //
येथे श्लोकसंख्या छप्पन्न (56) अशी दिली आहे; पण मूळ श्लोकाचा पाठ दिलेला नाही।
Verse 57
भुवने ऽभ्यर्चितो नित्यं देवैर् अपि सनातनः अभयेनानुरूपेण प्रपद्य तम् अनुव्रताः //
येथे श्लोकसंख्या सत्तावन्न (57) आहे; या श्लोकाचा मूळ पाठ उपलब्ध नाही।
Verse 58
कर्मणा मनसा वाचा स नमस्यो द्विजैः सदा यत्नवद्भिर् उपस्थाय द्रष्टव्यो देवकीसुतः //
येथे श्लोकसंख्या अठ्ठावन्न (58) निर्दिष्ट आहे; परंतु मूळ श्लोकाचा पाठ दिसत नाही।
Verse 59
एष वै विहितो मार्गो मया वै मुनिसत्तमाः तं दृष्ट्वा सर्वदेवेशं दृष्टाः स्युः सुरसत्तमाः //
येथे श्लोकसंख्या एकोणसाठ (59) आहे; मूळ पाठ नसल्याने अर्थानुवाद शक्य नाही।
Verse 60
महावराहं तं देवं सर्वलोकपितामहम् अहं चैव नमस्यामि नित्यम् एव जगत्पतिम् //
या श्लोकाचा मूळ संस्कृत पाठ दिलेला नाही; कृपया श्लोक पाठवा, मग मी शास्त्रीय अनुवाद देईन।
Verse 61
तत्र च त्रितयं दृष्टं भविष्यति न संशयः समस्ता हि वयं देवास् तस्य देहे वसामहे //
या श्लोकाचा मूळ संस्कृत पाठ दिलेला नाही; कृपया श्लोक पाठवा, मग मी शास्त्रीय अनुवाद देईन।
Verse 62
तस्यैव चाग्रजो भ्राता सिताद्रिनिचयप्रभः हली बल इति ख्यातो भविष्यति धराधरः //
या श्लोकाचा मूळ संस्कृत पाठ दिलेला नाही; कृपया श्लोक पाठवा, मग मी शास्त्रीय अनुवाद देईन।
Verse 63
त्रिशिरास् तस्य देवस्य दृष्टो ऽनन्त इति प्रभोः सुपर्णो यस्य वीर्येण कश्यपस्यात्मजो बली //
या श्लोकाचा मूळ संस्कृत पाठ दिलेला नाही; कृपया श्लोक पाठवा, मग मी शास्त्रीय अनुवाद देईन।
Verse 64
अन्तं नैवाशकद् द्रष्टुं देवस्य परमात्मनः स च शेषो विचरते परया वै मुदा युतः //
या श्लोकाचा मूळ संस्कृत पाठ दिलेला नाही; कृपया श्लोक पाठवा, मग मी शास्त्रीय अनुवाद देईन।
Verse 65
अन्तर्वसति भोगेन परिरभ्य वसुंधराम् य एष विष्णुः सो ऽनन्तो भगवान् वसुधाधरः //
हा २२६व्या अध्यायातील पासष्टावा श्लोक आहे.
Verse 66
यो रामः स हृषीकेशो ऽच्युतः सर्वधराधरः ताव् उभौ पुरुषव्याघ्रौ दिव्यौ दिव्यपराक्रमौ //
हा २२६व्या अध्यायातील छयासष्टावा श्लोक आहे.
Verse 67
द्रष्टव्यौ माननीयौ च चक्रलाङ्गलधारिणौ एष वो ऽनुग्रहः प्रोक्तो मया पुण्यस् तपोधनाः तद् भवन्तो यदुश्रेष्ठं पूजयेयुः प्रयत्नतः //
हा २२६व्या अध्यायातील सदुसष्टावा श्लोक आहे.
Frequently Asked Questions
The chapter’s dominant pivot is soteriology through bhakti: Śiva teaches that release from karmic bondage and the fearsome saṃsāra is achieved most decisively by worship and refuge in Vāsudeva with disciplined intention in speech, mind, and action.
It reinforces purāṇic foundations by combining high theology with chronological anchoring: Vāsudeva is presented as the cosmic source in whom Brahmā and the gods reside, and this supremacy is then situated within an explicit genealogical continuum leading to the Yadu line and the anticipated advent of Kṛṣṇa.
Rather than instituting a new tīrtha-rule, the chapter formalizes a devotional regimen: regular darśana-seeking, namaskāra, and arcana of Vāsudeva (Devakī-suta) are prescribed as continual practice; the sages’ setting near Śiva in a pilgrimage context frames this as portable devotion applicable across sacred landscapes.