Atharva Veda 4.28.6: Kanda 4, Anuvaka 3, Sukta 28, Mantra 6

Sukta 28

Sanskrit (Devanagari)

यः कृ॑त्या॒कृन्मू॑ल॒कृद् या॑तु॒धानो॒ नि तस्मि॑न् धत्तं॒ वज्र॑मु॒ग्रौ। याव॒स्येशा॑थे द्वि॒पदो॒ यौ चतु॑ष्पद॒स्तौ नो॑ मुञ्चत॒मंह॑सः

IAST Transliteration

yáḥ kṛtyākṛ́n mūlakṛ́d yātudhā́no ní tásmin dhattaṁ vájram ugráu | yā́v asyéśāthe dvipádo yáu catúṣpadas táu no muñcatam áṁhasaḥ ||

English Translation (Griffith/Whitney)

Whoso is a maker of kṛtyā, a worker at the root, a yātudhāna—upon him, O ye two fierce ones, do ye set the thunderbolt. Ye who have lordship over this man’s two-footed and four-footed, do ye release us from distress.

Translation

जो कृत्या करणारा, मूलकृत् (मुळापासून हानी करणारा), यातुधान (राक्षसी/अभिचारी) असेल—हे उग्र दोघांनो, त्याच्यावर वज्र धरा. ज्यांचे या पुरुषाच्या द्विपद व चतुष्पद (संपत्ती/प्राणी) यांवर अधिपत्य आहे—तुम्ही आम्हाला या अंहस (संकट/पाप-दुःख) यातून मुक्त करा.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• यः: who (he who)
• यः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• कृत्याकृत्: maker of sorcery/witchcraft
• कृत्याकृत्: Kartā
• Type: Noun (agent) / Adjective
• Root: कृत्या (स्त्री) + कृ (धातु) → कृत्

• मूलकृत्: root-cutter; one who destroys at the root
• मूलकृत्: Kartā
• Type: Noun (agent) / Adjective
• Root: मूल (नपुं) + कृ (धातु) → कृत्

• यातुधानः: a yātudhāna (demon/evil spirit)
• यातुधानः: Kartā
• Type: Noun
• Root: यातुधान (प्रातिपदिक)

• नि: down; into; upon
• नि: —
• Type: Indeclinable (preverb)
• Root: नि (उपसर्ग/अव्यय)

• तस्मिन्: in/into that (one)
• तस्मिन्: Adhikaraṇa
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• धत्तम्: place (you two)!
• धत्तम्: Kriyā
• Type: Verb
• Root: धा (धातु)

• वज्रम्: the thunderbolt; weapon
• वज्रम्: Karma
• Type: Noun
• Root: वज्र (प्रातिपदिक)

• उग्रौ: you two fierce ones
• उग्रौ: Kartā
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: उग्र (प्रातिपदिक)

• यौ: who (you two)
• यौ: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अस्य: of this (man/person)
• अस्य: Sambandha (genitive relation)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ईशाथे: you two rule/control
• ईशाथे: Kriyā
• Type: Verb
• Root: ईश् (धातु)

• द्विपदः: two-footed beings (humans)
• द्विपदः: Karma
• Type: Noun
• Root: द्विपद (प्रातिपदिक)

• यौ: who (you two)
• यौ: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)

• चतुष्पदः: four-footed beings (cattle/animals)
• चतुष्पदः: Karma
• Type: Noun
• Root: चतुष्पद (प्रातिपदिक)

• तौ: you two
• तौ: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• नः: of us / for us
• नः: Sampradāna (beneficiary) / Sambandha
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• मुञ्चतम्: release (you two)!
• मुञ्चतम्: Kriyā
• Type: Verb
• Root: मुच् (धातु)

• अंहसः: from distress/sin/evil
• अंहसः: Apādāna
• Type: Noun
• Root: अंहस् (प्रातिपदिक)

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition (uncertain)

Devata: Protective dual divinity as vajra-wielding punishers (often later aligned with Aśvins or paired guardians; functionally ‘rakṣohā’)

Chandas: Triṣṭubh-like (irregular)

Mantra Rasa

Primary: raudra

Secondary: vira