Atharva Veda 4.22.5: Kanda 4, Anuvaka 3, Sukta 22, Mantra 5

Sukta 22

Sanskrit (Devanagari)

यु॒नज्मि॑ त उत्त॒राव॑न्त॒मिन्द्रं॒ येन॒ जय॑न्ति॒ न प॑रा॒जय॑न्ते । यस्त्वा॒ कर॑देकवृ॒षं जना॑नामु॒त राज्ञा॑मुत्तमं मा॑न॒वाना॑म्

Sanskrit recitationAtharva Veda 4.22.5

IAST Transliteration

yunájmi te uttarā́vantaṁ índraṁ yéna jáyanti ná parā-jáyante | yás tvā́ kárad eka-vṛ́ṣaṁ jánānām utá rājñā́m uttamáṁ mānavā́nām ||

English Translation (Griffith/Whitney)

I yoke to thee Indra the Overmastering, by whom men conquer and are not conquered; who made thee the sole Bull of the peoples, yea, the highest of kings, the foremost among men.

Translation

मी तुझ्यासाठी त्या उत्तारावंत (अधिपत्यशाली) इंद्राला युक्त करतो, ज्याच्या बळाने लोक जिंकतात आणि पराभूत होत नाहीत; ज्याने तुला जनांचा एकवृष (एकमेव वृषभ/प्रधान वीर) केले—आणि राजांमध्ये उत्तम, मानवांमध्ये अग्रस्थानी केले.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• युनज्मि: I yoke / I harness
• युनज्मि: Kartā
• Type: Verb
• Root: युज् (युजँ समाधौ/युजिर् योगे)

• ते: for you / of you
• ते: Sampradāna
• Type: Pronoun
• Root: त्वद् (युष्मद्-प्रातिपदिक)

• उत्तरावन्तम्: the superior / having the upper (hand)
• उत्तरावन्तम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: उत्तरावन्त (प्रातिपदिक; उत्तर + वन्त)

• इन्द्रम्: Indra
• इन्द्रम्: Karma
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• येन: by whom / by which
• येन: Karaṇa
• Type: Pronoun
• Root: यद् (प्रातिपदिक)

• जयन्ति: they win / conquer
• जयन्ति: Kartā
• Type: Verb
• Root: जि (जि॒—जय॑ने)

• न: not
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न

• पराजयन्ते: they are defeated / they lose
• पराजयन्ते: Kartā
• Type: Verb
• Root: परा + जि (जि॒—जय॑ने)

• यः: who
• यः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: यद् (प्रातिपदिक)

• त्वा: you
• त्वा: Karma
• Type: Pronoun
• Root: त्वद् (युष्मद्-प्रातिपदिक)

• करत्: made / fashioned
• करत्: Kartā
• Type: Verb
• Root: कृ (डुकृञ् करणे)

• एकवृषम्: the sole bull; pre-eminent/unique hero
• एकवृषम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: एकवृष (प्रातिपदिक; एक + वृष)

• जनानाम्: of peoples / of men
• जनानाम्: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: जन (प्रातिपदिक)

• उत: and also
• उत: —
• Type: Indeclinable
• Root: उत

• राज्ञाम्: of kings
• राज्ञाम्: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)

• उत्तमम्: the highest / best
• उत्तमम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: उत्तम (प्रातिपदिक)

• मानवानाम्: of men / of mortals
• मानवानाम्: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: मानव (प्रातिपदिक)

Attribution

Rishi: Atharvanic/Angirasa tradition (as per AV royal hymns)

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh/Jagatī-like cadence (needs metrical audit by pada-count)

Mantra Rasa

Primary: vira

Secondary: adbhuta