Sukta 22
Rishi: Atharvanic/Āṅgirasa milieu (hymn-type typical of Angirasic royal charms; precise anukramaṇī attribution varies)
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh-like (requires metrical verification)
AV 4.22 हे राजकीय वशीकरण/अधीनता साधणारे सूक्त आहे. यात इंद्राला विनवले आहे की तो यजमान क्षत्रियाचे सामर्थ्य वाढवो, कुलांमध्ये तोच एकमेव “वृषभ” ठरो, आणि प्रत्येक प्रतिस्पर्ध्याला चिरडो किंवा बांधून टाको. द्यावा-पृथिवीकडून येणाऱ्या विश्वसमृद्धीच्या आशीर्वादाला हे सूक्त जबरदस्तीच्या अभिचाराशी जोडते आणि राजकीय एकत्रीकरण साधते: शत्रू पाडले जातात, विरोध दडपला जातो, आणि वैर्यांची साधने राजाच्या नियंत्रणात ओढली जातात.
Mantras
Mantra 1
अमित्रक्षयणम्। इ॒ममि॑न्द्र वर्धय क्ष॒त्रियं॑ म इ॒मं वि॒शामे॑क वृ॒षं कृ॑णु॒ त्वम्। निर॒मित्रा॑नक्ष्णुह्यस्य॒ सर्वां॒स्तान् र॑न्धयास्मा अहमुत्त॒रेषु॑
शत्रूंच्या क्षयासाठी. हे इंद्रा, माझ्या या क्षत्रियाला वाढव; या पुरुषाला तू लोकांचा एकमेव वृषभ (प्रधान वीर) कर. याचे सर्व शत्रू उध्वस्त कर; त्या सर्वांना याच्या अधीन कर. पुढील स्पर्धा/संघर्षांत मी याला उच्च स्थानावर स्थापीत करतो.
Mantra 2
एमं भ॑ज॒ ग्रामे॒ अश्वे॑षु॒ गोषु॒ निष्टं भ॑ज॒ यो अ॒मित्रो॑ अ॒स्य। वर्ष्म॑ क्ष॒त्राणा॑म॒यम॑स्तु॒ राजेन्द्र॒ शत्रुं॑ रन्धय॒ सर्व॑म॒स्मै
गावात, घोड्यांत, गाईंमध्ये—याला श्रेष्ठ वाटा दे; जो याचा शत्रू असेल त्याला (याच्या अधीन) बांधून ठेव. हे राजन्, हा क्षत्रियांच्या सामर्थ्याचा शिखर ठरो. हे इंद्रा, याच्यासाठी शत्रूला वश कर; सर्वांना याच्या अधीन कर.
Mantra 3
अ॒यम॑स्तु धन॑पति॒र्धना॑नाम॒यं वि॒शां वि॒श्पति॑रस्तु॒ राजा॑ । अ॒स्मिन्नि॑न्द्र॒ महि॒ वर्चां॑सि धेह्यव॒र्चसं॑ कृणुहि॒ शत्रु॑मस्य
हा पुरुष धनांमध्ये धनपती होवो; हा जनांचा विश्पती (कुलनायक) होवो, राजा होवो. हे इंद्रा, याच्यात महान् वर्चस् (तेज) धारण कर; आणि याच्या शत्रूला अवर्चस् (तेजहीन) कर.
Mantra 4
अ॒स्मै द्यावा॑पृथिवी॒ भूरि॑ वा॒मं दु॑हाथां घर्म॒दुघे॑ इव धे॒नू। अ॒यं राजा॒ प्रि॒य इन्द्र॑स्य भूयात् प्रि॒यो गवा॒मोष॑धीनां पशू॒नाम्
याच्यासाठी द्यावा-पृथिवी, घर्म-दुघे (उबदार दूध देणाऱ्या) दोन धेनूंप्रमाणे, भरपूर वाम (कल्याण/समृद्धी) दुधून देओत. हा राजा इंद्राचा प्रिय होवो; गायींचा, ओषधी (औषधी वनस्पती)ंचा आणि पशूंचाही प्रिय होवो.
Mantra 5
यु॒नज्मि॑ त उत्त॒राव॑न्त॒मिन्द्रं॒ येन॒ जय॑न्ति॒ न प॑रा॒जय॑न्ते । यस्त्वा॒ कर॑देकवृ॒षं जना॑नामु॒त राज्ञा॑मुत्तमं मा॑न॒वाना॑म्
मी तुझ्यासाठी त्या उत्तारावंत (अधिपत्यशाली) इंद्राला युक्त करतो, ज्याच्या बळाने लोक जिंकतात आणि पराभूत होत नाहीत; ज्याने तुला जनांचा एकवृष (एकमेव वृषभ/प्रधान वीर) केले—आणि राजांमध्ये उत्तम, मानवांमध्ये अग्रस्थानी केले.
Mantra 6
उत्त॑र॒स्त्वमध॑रे ते स॒पत्ना॒ ये के च॑ राज॒न् प्रति॑शत्रवस्ते । ए॒क॒वृ॒ष इन्द्र॑सखा जिगी॒वां छ॑त्रूय॒तामा भ॑रा॒ भोज॑नानि
तू श्रेष्ठ आहेस; तुझ्या खाली तुझे प्रतिस्पर्धी आहेत—हे राजन्, जे-जे तुझे विरोधी शत्रू आहेत. एकवृष, इंद्रसखा, विजयी होऊन—जे शत्रुत्व करतात त्यांच्या अन्न-भोजनाच्या सामग्री इथे आण.
Mantra 7
सिं॒हप्र॑तीको॒ विशो॑ अद्धि॒ सर्वा॑ व्या॒घ्रप्र॑ती॒कोऽव॑ बाधस्व॒ शत्रू॑न्। ए॒क॒वृ॒ष इन्द्र॑सखा जिगी॒वां छ॑त्रूय॒तामा खि॑दा॒ भोज॑नानि
सिंह-मुख होऊन सर्व प्रजांना ग्रास कर; व्याघ्र-मुख होऊन शत्रूंना दाबून टाक. एकवृष, इंद्रसखा, विजयी होऊन—जे शत्रुत्व करतात त्यांच्या अन्न-भोजनाच्या सामग्री इथे ओढून आण.
Frequently Asked Questions
It is used to strengthen a ruler’s authority, defeat or bind opponents, and stabilize rule by invoking Indra’s conquering power along with prosperity and legitimacy.
The “sole bull” metaphor declares singular dominance: one leader stands foremost among the people, with rivals reduced to subordination under Indra’s backing.
Both. Alongside enemy-subjugation, it asks Heaven-and-Earth to ‘milk’ abundance and seeks goodwill from cattle, plants, and livestock—economic foundations of a stable reign.
Ask anything about Sukta 22 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.