Atharva Veda 4.17.5 — Kanda 4, Anuvaka 2, Sukta 17, Mantra 5

Sukta 17

Sanskrit (Devanagari)

दौष्व॑प्न्यं॒ दौर्जी॑वित्यं॒ रक्षो॑ अ॒भ्वऽमरा॒य्यः । दु॒र्णाम्नीः॒ सर्वा॑ दु॒र्वाच॒स्ता अ॒स्मन्ना॑शयामसि

IAST Transliteration

daúṣvapnyaṁ daúrjīvit́yaṁ rákṣo abhvá amārā́yyaḥ | durnā́mnīḥ sárvā durvā́cas tā́ asmán nāśayāmasi ||

English Translation (Griffith/Whitney)

Evil dreaming and evil living, the demon, the monstrous, the death-dealing; all ill-named powers, all evil speeches—these from us we cause to perish.

Translation

दुष्स्वप्न (वाईट स्वप्न) आणि दुर्जीवित्य (दुष्ट/कष्टमय जीवन), राक्षस, भयंकर अभ्व, मृत्युदायक अमराय्य; तसेच सर्व दुर्नाम्नी शक्ती, सर्व दुर्वाच (दुष्ट वाणी/शापवाणी)—हे सर्व आम्ही आमच्यापासून नष्ट करतो, दूर करतो.

Word by Word

• दौष्वप्न्यम्: evil dream(-effect)
• दौष्वप्न्यम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: दुष्वप्न्य (प्रातिपदिक; दुष्-स्वप्न ‘bad dream’ से) अथवा दुष्+स्वप्न्य

• दौर्जीवित्यम्: ill-living, wretched life(-state)
• दौर्जीवित्यम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: दुर्जीवित्य (प्रातिपदिक; दुष्+जीवित ‘bad life/ill-living’)

• रक्षः: demon, harmful spirit
• रक्षः: Karma
• Type: Noun
• Root: रक्षस् (प्रातिपदिक)

• अभ्वम्: monstrous, dreadful
• अभ्वम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: अभ्व (प्रातिपदिक)

• अमरा॒य्यः: death-dealing / hostile (epithet of the demon)
• अमरा॒य्यः: Karma
• Type: Adjective
• Root: अमराय्य (प्रातिपदिक; ‘अमर’/‘अमर्य’ से; वैदिक विशेषण)

• दुर्णाम्नीः: all ill-named (evil) [things/powers]
• दुर्णाम्नीः: Karma
• Type: Adjective
• Root: दुर्नाम्नी (प्रातिपदिक; दुष्+नामन् ‘ill-named/evil-named’)

• सर्वाः: all
• सर्वाः: Karma
• Type: Adjective
• Root: सर्व (सर्व- सर्वा- सर्वम्)

• दुर्वाचः: evil utterances, curses
• दुर्वाचः: Karma
• Type: Noun
• Root: दुर्वाच् (प्रातिपदिक; दुष्+वाच् ‘evil speech/curse’)

• ताः: those (them)
• ताः: Karma
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम)

• अस्मत्: from us
• अस्मत्: Apādāna
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम)

• नाशयामसि: we cause to perish, we drive away
• नाशयामसि: Kriyā (मुख्य क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नश् (धातु; नश् = नाशने) → caus. नाशय-

Attribution

Rishi: Atharvanic/Āṅgiras transmission (not specified in excerpt)

Devata: Rakṣoghna-brahman (the protective spell-force); implicitly apāmārga in the rite

Chandas: Anuṣṭubh (probable)

Mantra Rasa

Primary: shanta

Secondary: bhayankara