Sukta 35
Rishi: Traditionally associated with Viśvakarman hymnic material; specific Atharvavedic assignment varies by anukramaṇī tradition.
Devata: Viśvakarman (cosmic artificer; restorer of ritual integrity)
Chandas: Triṣṭubh-like cadence (mixed/irregular in Atharvan transmission; often treated as a pragmatic mantra rather than strict metrical poetry)
AV 2.35 हे विश्वकर्म्याचे स्तोत्र असून यज्ञातील चूक/दोष (दुरिष्टि/एनस्) शमवून अपयशी होत असलेल्या अर्पणाला यशस्वी, संपत्ती देणाऱ्या ‘स्विष्टि’मध्ये रूपांतरित करण्यासाठी वापरले जाते. यात यज्ञाला डोळा, तोंड, वाणी, श्रवण आणि मन असलेले जिवंत शरीर मानले आहे; त्याचा कोणताही भाग बाधित झाला तर विश्वाचा शिल्पकार विश्वकर्मा तो पुन्हा अखंड करून घडवो अशी प्रार्थना आहे. याची शक्ती पुनर्स्थापनाची आहे: ‘नष्ट’ (नष्ट) झालेले हिस्से, थेंब, समृद्धी व कल्याण परत बोलावून, यजमान व त्याचे कुटुंब यांना विधीच्या योग्य ऋत-क्रमाशी पुन्हा एकरूप करते.
Mantras
Mantra 1
विश्वकर्मा। ये भ॒क्षय॑न्तो॒ न वसू॑न्यानृ॒धुर्यान॒ग्नयो॑ अ॒न्वत॑प्यन्त॒ धिष्ण्याः॑ । या तेषा॑मव॒या दुरि॑ष्टिः॒ स्विऽष्टिं न॒स्तां कृ॑णवद् वि॒श्वक॑र्मा
हे विश्वकर्मा! जे (यज्ञात) भक्षण करीत असूनही वसू/संपत्तीमध्ये वाढले नाहीत—त्या धिष्ण्य, प्रतिष्ठित अग्नी, जे मागोमाग लागून तापवीत होते—त्यांची अवया (चूक/अपघात) यामुळे झालेली दुरिष्टि, दुष्ट-अनुष्ठान जे काही होते, ते आमच्यासाठी तू स्विष्टि, सु-आहुती करून दे, हे विश्वकर्मा।
Mantra 2
य॒ज्ञप॑ति॒मृष॑यः॒ एन॑साहु॒र्निर्भ॑क्तं प्र॒जा अ॑नुत॒प्यमा॑नम्। म॒थ॒व्या॒ऽन्त्स्तो॒कानप॒ यान् र॒राध॒ सं न॒ष्टेभिः॑ सृजतु वि॒श्वक॑र्मा
ऋषींनी हे पाप म्हटले आहे—यज्ञपती आपल्या भागापासून तोडला जाऊन पुढे आपल्या प्रजेसह संतप्त होऊ नये. त्याने इजा करून दूर लोटलेल्या त्या थेंबांना—त्या लहानलहान अंशांना—हरवलेल्या अंशांसह विश्वकर्मा, सर्व-निर्माता, पुन्हा एकत्र करून प्रवाहित करो.
Mantra 3
अ॒दा॒न्यान्त्सो॑म॒पान् मन्य॑मानो य॒ज्ञस्य॑ वि॒द्वान्त्स॑म॒ये न धीरः॑ । यदेन॑श्चकृ॒वान् ब॒द्ध ए॒ष तं वि॑श्वकर्म॒न् प्र मु॑ञ्चा स्व॒स्तये॑
अदान्य असूनही स्वतःला सोमपान करणारा मानणारा, आणि यज्ञ जाणूनही योग्य वेळी धीर/स्थिर न राहणारा—त्याने जे पाप केले आहे, त्याच्यामुळे हा पुरुष बांधला गेला आहे. हे विश्वकर्मन्, कल्याणासाठी याला पूर्णपणे मुक्त कर.
Mantra 4
घो॒रा ऋष॑यो॒ नमो॑ अस्त्वेभ्य॒श्चक्षु॒र्यदे॑षां॒ मन॑सश्च स॒त्यम्। बृह॒स्पत॑ये महिष द्यु॒मन्नमो॒ विश्व॑कर्म॒न् नम॑स्ते पा॒ह्य॑१स्मा॑न्
त्या घोर ऋषींना नमस्कार—ज्यांची दृष्टी तीक्ष्ण आहे आणि ज्यांचे मन सत्य आहे. हे महिष, द्युमान् बृहस्पती—तुला नमस्कार. हे विश्वकर्मन्—तुला नमस्कार; तुला नमस्कार—आमचे रक्षण कर.
Mantra 5
य॒ज्ञस्य॒ चक्षुः॒ प्रभृ॑ति॒र्मुखं॑ च वा॒चा श्रोत्रे॑ण॒ मन॑सा जुहोमि । इ॒मं य॒ज्ञं वित॑तं वि॒श्वक॑र्म॒णा दे॒वा य॑न्तु सुमन॒स्यमा॑नाः
वाणीने, श्रवणाने आणि मनाने मी आहुती अर्पण करतो—यज्ञाचे नेत्र, त्याची प्रथम सुरुवात आणि त्याचे मुख. विश्वकर्म्याने विस्तारून विधिपूर्वक घडविलेल्या या यज्ञाकडे देवगण सुमन होऊन, शुभ-भावाने, येवोत.
Frequently Asked Questions
It is used when a sacrifice goes wrong—errors, omissions, or inauspicious effects—described as duriṣṭi/énas, especially when the fires seem to ‘scorch’ and results (wealth, wellbeing) do not arise.
Agni is the working fire, but Viśvakarman is invoked as the cosmic craftsman who can re-form the rite’s structure—turning a flawed performance into a completed, acceptable offering (sviṣṭi).
Tend the fire, recite the hymn with steady attention, and offer a small ghee oblation with the intention of correcting the fault and ‘calling back’ what was lost; end by inviting the gods to approach in a kindly mood.
Ask anything about Sukta 35 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.