Sutra 1
Devanagari script
विद्या विनयहेतुरिन्द्रियजयः कामक्रोधलोभमानमदहर्षत्यागात्कार्यः ॥ कZ_०१.६.०१ ॥
Transliteration
vidyā vinayahetur indriyajayaḥ kāmakrodhalobhamānamadaharṣatyāgāt kāryaḥ
Translation
विद्या हा विनयाचा हेतू आहे. काम, क्रोध, लोभ, मान, मद आणि उन्मत्त हर्ष यांचा त्याग करून इंद्रियजय साधावा.
Word by Word
विद्याlearning; knowledge (esp. disciplinary/political science learning)
विद्या:
TypeNoun
Rootविद्
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा एकवचन
विनय-हेतुःthe cause of discipline (good conduct/training)
विनय-हेतुः:
TypeNoun
Rootविन्/नी (विनय) + हेतु
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; ‘विनयस्य हेतुः’
इन्द्रिय-जयःconquest/control of the senses
इन्द्रिय-जयः:
TypeNoun
Rootजि
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; ‘इन्द्रियाणां जयः’
काम-क्रोध-लोभ-मान-मद-हर्ष-त्यागात्from (i.e., by) the abandonment of desire, anger, greed, pride, arrogance, and exhilaration
काम-क्रोध-लोभ-मान-मद-हर्ष-त्यागात्:
TypeNoun (ablative phrase)
Rootत्यज् (त्याग)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी एकवचन; ‘(कामादीनां) त्यागात्’ = ‘by abandoning desire, anger, greed, pride, arrogance, and (excessive) exhilaration’
कार्यःis to be done; should be undertaken/achieved
कार्यः:
TypeAdjective/Participle (gerundive)
Rootकृ
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; विधिलिङ्गार्थकः ‘कर्तव्यः/सम्पादनीयः’ (understood: इन्द्रियजयः)
FAQs
They distort judgment, invite abuse of office, and create predictable vulnerabilities exploitable by internal factions and external enemies.