Sutra 26
Devanagari script
उपस्थानगतः कार्यार्थिनामद्वारासङ्गं कारयेत् ॥ कZ_०१.१९.२६ ॥
Transliteration
upasthānagataḥ kāryārthināmadvārāsaṅgaṃ kārayet
Translation
दरबारात बसल्यावर अर्जदारांनी गर्दी करून दार अडवू नये अशी व्यवस्था करावी।
Word by Word
उपस्थानगतःhaving come to/being present at the audience (court)
उपस्थानगतः:
TypeParticiple (Verbal adjective)
Rootगम्
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन; भूतकृदन्त (क्त), ‘उपस्थानं गतः’ = उपस्थान-गतम् (षष्ठी-तत्पुरुष)
कार्यार्थिनाम्of those seeking official business/with a matter to be done
कार्यार्थिनाम्:
TypeNoun
Rootअर्थिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-बहुवचन; ‘कार्यस्य अर्थी’ = कार्यार्थी (षष्ठी-तत्पुरुष), तस्य बहुवचन-षष्ठी
अद्वारासङ्गम्absence of congestion/obstruction at the gate
अद्वारासङ्गम्:
TypeNoun
Rootसङ्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-एकवचन; ‘द्वारे आसङ्गः’ = द्वारासङ्गः (षष्ठी/सप्तमी-तत्पुरुष-भाव), तस्य नञ्-प्रत्ययेन ‘अ-द्वारासङ्गम्’ = द्वारासङ्ग-रहितम् (नञ्-तत्पुरुष)
कारयेत्should cause (it) to be done / should arrange
कारयेत्:
TypeVerb
Rootकृ
Formलोट् (आज्ञार्थे/विधिलिङ्-समर्थ), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; णिच्-प्रयोग (causative) ‘कारयति/कारयेत्’ = ‘cause to be done/arrange’
Entities Mentioned
K
kāryārthin (petitioners)D
dvāra (door/entry)FAQs
It enables coercion, bribery, intimidation, and selective access—distorting justice and information reaching the ruler.
A regulated intake system: guards/ushers, queuing, appointment order, and controlled entry to preserve fairness and security.